Sayfa: [1]   Aşağı git
  Yazdır  
Gönderen Konu: Altı şapkalı düşünme tekniği  (Okunma Sayısı 6408 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.
albedo
Genel Moderator
*****

Performans: 1558
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 1793


Kemal Akalın


« : 10 Kasım 2008, 18:46:21 »


Altı Şapka Düşünme Tekniği hakkında bazı notlar.. Umarım işinize yarar..

Aşağıdaki linkt de bu konuyla ilgili bir sunu.

http://www.4shared.com/file/70585765/2f23e4a0/altisapka.html



ALTI  DÜŞÜNME  ŞAPKASI
“Altı düşünme şapkası veya altı şapkalı düşünme “tekniği Edward de Bono tarafından üretilen , düşünce ve önerilenlerin belirli bir düzen içinde sunulması ve sistematikleştirilmesi için kullanılan bir yöntemdir. Bireyin kendini savunma içgüdüsü,düşünmeyi kısıtlayan ana engel olduğundan; şapkalar çekinmeden ,  başka bir durumda düşünülüp söylenemeyecek şeylerin düşünülmesinş ve söylenmesini sağlar. Ayrıca altı şapkalı düşünme , bireyin, dikkatini düzenli bir şekilde bir noktadan diğerine yönlendirerek belirli bir konuyu altı farklı noktadan ele almasına imkan tanır. ( De Bano,2002;Erginer, 2000)
Şapkalar düşünme ve tartışma üzerine odaklanır.Özel paremetre ve kategorileri içeren  açık uçlu sorular sorularak sınıfın mantıklı olarak hareket etmesi ve verilen zaman içersinde incelenen konunun anlaşılması sağlanabilir. Geniş perspektifli ve soyut düşünebilen bireyler yetiştirilmek isteniyorsa altı düşünme şapkası fikir,düşünce ve tartışmalara odaklanmak için vazgeçilmez bir araçtır. ( Israel , 1994 )
Altı düşünme şapkasının her biri farklı renktedir :  Beyaz, kırmızı, siyah, sarı, yeşil, mavi . şapkaların renkli olmasının nedeni ;renklerin bir takım şeyleri bireyin hayalinde canlandırabilmesini kolaylaştıyor olmasındandır.Altı değişik şapkanın oluşturduğu sembolik yapı,bir kişiden olaya farklı bir açıdan bakmasını istemek için kolayca kullanılabilecek ,uygun bir yöntem sunmaktır.Ayrıca bu yöntemle , kiinin olumlu ya da olumsuz düşünmesi yaratıcı olması ya da duygusal bir tepki vermesi istenilebilir. ( Erginer 2000 )
Şapkaların renlerine göre işlevleri şöyle özetlenebilir.( De Bono , 2002;Erginer, 2000; Starko , 2001)
Beyaz şapka: Beyaz tarafsız ve objektifdir.Net bilgiler ve sayısal ispatlar sunar. Beyaz şapka düşünmesi , olgu ve rakamların tarafsız ve objektif bir şekilde ortaya konmasını istemenin kolay bir yoludur. Beyaz şapka takan birey , sorulara olgulara dayanan cevaplar verir.ve önsezi , sezgi , deneyime dayalı yargı , duygu ,izlenim ve kişisel görüşlerden kaçınır.
Kırmızı şapka: Kırmızı öfke, tutku ve duyguyu çağrıştırır. Kırmız şapka, duygusal bir bakış açısı verir . Duygusal fikirler öne sürer.Buna göre tarafsız ve objektif bilginin karşıtıdır.Düşüncelerini savunurken gerekçe gösterme gereksinimi yoktur. Duygular ve sezgilerle hareket ettiğinden düşünmenin akılcı olmayan yönleriyle ilgilidir.
Siyah şapka : Siyah renk,karamsar ve olumsuzdur. Siyah şapka düşünömesi de kötümserşiği taşır ve mantıklı olmusuzluğu yansıtır. Negatif düşünceler üretir.Siyah şapka bir şeyin neden işe yaramayacağını ortaya koyar. Olaylara ya da konuya eleştirel yargı ve karamsar bakış açısı getirir.
Sarı şapka: Sarı , güneş gibi aydınlık ve olumludur. Tavır olarak sarı şapka , siyah şapkanın tam tersidir. Siyah şapka olumsuz değerlendirmelerle sarı şapka ise olumlu değerlendirmelerle ilgilenir. Sarı şapkada olumlu düşünme iyimserlik faydalara odaklanma , yapıcı düşünme hakimdir.Konu hakkında avantaj yaratır.
Yeşil şapka: Yeşil , üretkenliğin , gelişmenin rengidir ve küçücük tohumlardan serpilen bitkileri çağrıştırır.Yeşil bu nedenle özellikle yaratıcılıkla ilgili olan düşünme şapkasını simgeleyecek renk olarak seçilmiştir.Yeşil şapka düşünmesi özellikle yeni fikirlerle ve yeni bakış açılarıyla ilgilidir. Daha iyi bir fikir bulabilmek için eski fikirlerden uzaklaşmayı gerektirir. Aynı zamanda bu düşünme şekli değişim ve değişim yönünde bilinçli ve yoğun çaba harcamak demektir.
Mavi şapka: Mavi serinkanlılığı temsil eder ve aynı zamanda herşyin üstündeki göğün rengidir.Mavi şapka düşünme sürecinin düzenlenmesi ve kontrolü ile uğraşır.Ayrıca diğer şapkaların kullanımı ile de görevlidir. Serinkanlı ve durumu analiz ederek sonuçlar bulmaya çaba gösteren düşüncelere sahiptir.
Özetle kırmızı şapka duygu ve hislerle , siyah ve sarı şapka eleştirel düşünmeyle , yeşil şapka yaratıcı düşünmeyle beyaz şapka objektif  düşünmeyle  ve son olarak mavi şapka düşünme süreci üzerine düşünmeyle yani diğer düşünme tarzlarının kontrolü ile ilgilenir.( Carl 1996) ve renklerin tarafsızlığı şapkaların sıkıntı duyulmadan  kullanılmasını sağlar . Düşünme faaliyeti, tasvip edilmeme ya da kınanma tehlikesi olmayan , kuralları tanımlanmış bir oyun haline gelir.

Kayıtlı

Tekirdağ KNG MTAL Coğrafya Öğretmeni                             Lodos, herşeyi titretiyor...
albedo
Genel Moderator
*****

Performans: 1558
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 1793


Kemal Akalın


« Yanıtla #1 : 10 Kasım 2008, 18:46:51 »

Beyaz şapka; beyaz renk kağıdı çağrıştırır. Beyaz şapka bilgiyle ilgilidir. Beyaz şapkayı giyince şöyle sorular sorarız: "Elimizde ne gibi bilgiler var ?, daha hangi bilgiler gerekiyor ?, eksik bilgiler nelerdir ?, ne tür sorular sormalıyız ?"

Kırmızı şapka: kırmızı ateşi ve sıcaklığı çağrıştırır. Kırmızı şapka, duygu, sezgi ve heyecanla ilgilidir . Kırmızı şapkayı giydiğinizde duygularınızı ve sezgilerinizi söyleme fırsatını bulursunuz. Kırmızı şapka tüm duygularınızı açıklamanıza olanak verir.

Siyah şapka: Şapkaların en yararlı olanı da diyebiliriz. Ayrıca en sık kullanılan şapkadır. Siyah renk bize yargıcın cüppesini anımsatır. Siyah şapka tehlikelere dikkat çeker. Zararlı şeyler yapmamıza engel olur. Riskleri ve bir şeyin neden işe yaramayabileceğini gösterir. Siyah şapka olmazsa başımız sürekli derde girer. Bununla birlikte, siyah şapkanın gereğinden fazla kullanılması da tehlikeli olabilir.

Yeşil şapka: Yeşil renk, büyümenin, enerjinin ve yaşamın simgesi olan bitkileri çağrıştırır. Yeşil şapka enerji şapkasıdır. Yeşil şapkayla düşündüğünüz zaman, öneriler ileri sürer, yeni görüş ve seçenekler ortaya koyabilirsiniz. Yeşil şapkayı kullanan herkes yaratıcı olmaya çaba gösterir.

Mavi şapka: Mavi şapka doğrudan doğruya düşünce sürecinin kendisine bakmak içindir: "Bundan sonra ne yapmalıyız ?, Şu ana değin neler başardık ?" Mavi şapkayı ne düşüneceğimizi açıklamak ve bu düşüncenin sonunda neyi elde etmek istediğimize karar vermek için tartışmaya başlarken kullanırız. Mavi şapka, kullanacağımız şapkaları sıraya koymak ve sonuçta elde ettiklerimizi özetlemekte de kullanılabilir.

Sarı şapka: Sarı renk, güneş ışığını ve iyimserliği çağrıştırır. Sarı şapkayı önümüze koyup düşünmekle, yapılan bir önerinin değerini ve yararını saptamak için hemen çaba göstermeye başlamış oluruz: "Bunun iyi yönü ne ?", Ortaya atılan görüşü beğenmesek bile sarı şapka bizden, bu önerinin iyi yönlerini de bulmamızı ister. "Bunun ne gibi yaraları var ? Bundan kim yararlanacak ? Bu yararlar nasıl ortaya çıkabilir ? Değişik değerler nelerdir ?" Genelde bir şeyleri düşünmeye başladığımızda her şeyi aynı anda düşünme yaklaşımını ortadan kaldıran bu altı şapka yöntemini yaratıcı fikirlerin bulunmasında kullanmanızı, aynı anda birden fazla şapkayı giymemeniz gerektiğini hatırlamanızı dilerim.

Uygulamada kullanılan altı şapka, aşağıdaki düşünce sistemlerini simgelemektedir:
  Beyaz Şapka (Tarafsız Şapka): Net bilgiler, sayısal ispatlara dayandırma.
  Kırmızı Şapka (Duygusal, Kişiselleştiren Şapka): Heyecanlı (agresif), kontrolsüz, canı tez, hisleriyle davrananlar.
  Siyah Şapka (Kötümser Şapka): Negatif düşünceler, olumsuz yönlerine bakarak düşünmede tedbir.
  Sarı Şapka (Avantajlar Şapkası): İyimser, avantaj yaratma ve görme, iyi niyetli düşünceler.
  Mavi Şapka (Değerlendiren Şapka): Kontrol eden, serinkanlı ve durumu analiz ederek sonuçlar bulmaya çaba gösteren düşünceler.
  Yeşil Şapka (Yaratıcılık Şapkası): Yenilikçi, üretken, girişimci, değişikliğe açık, alternatif düşünceler.

Kayıtlı

Tekirdağ KNG MTAL Coğrafya Öğretmeni                             Lodos, herşeyi titretiyor...
albedo
Genel Moderator
*****

Performans: 1558
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 1793


Kemal Akalın


« Yanıtla #2 : 10 Kasım 2008, 18:47:16 »

ALTI ŞAPKALI DÜŞÜNME TEKNİĞİ

İnanılmaz bir hızla değişen dünyamızda yeniliklere ve yeni teknolojilere ayak uydurmak, bireyler için toplum içerisinde iyi bir yer edinebilmek ve iş yaşamında başarılı olmak, kurumlar için ise, küresel rekabet ortamında yok olup gitmemek açısından son derece büyük önem taşıyor. “Bilgi Çağı” olarak da adlandırılan günümüzde yeni teknolojileri kullanabilmek bilgi birikimini gerektiriyor. Ne var ki, bir fark yaratabilmenin, “kazanan” bireyler ve kurumlar olabilmenin yolu da bilgiyi nasıl kullanacağımızdan geçiyor.
İşte bugünkü konumuzda bunu nasıl başaracağımız konusunda ufkunuzu genişletmeye çalışacağım. Bu konuda dünyanın en yaratıcı düşünürü olarak kabul edilen ve altı şapkalı düşünme tekniği ile tanınan Edward de Bono ; Bilginin tek başına, bir düşünme süreciyle desteklenmediği zaman herhangi bir değeri olmayacağını belirtmiş, zekâ katsayısı yüksek insanların aynı zamanda iyi birer düşünür oldukları yönündeki savın geçerli olmadığına dikkati çekmiştir. Günümüzde insanların çeşitli yetkinliklere sahip olduğunu, bilgiye rahatlıkla erişebildiğini, teknolojinin tüm nimetlerinden faydalanabildiğini söyleyen dünyaca ünlü düşünür sözlerini şöyle sürdürdü: "Yaşadığımız teknoloji çağında bilgiye erişmek artık zor değil. Ama önemli olan; elimizdeki bilgileri nasıl topladığımız ve üstün bir değer yaratabilmek adına bu bilgileri nasıl kullandığımızdır. Bugünün dünyasında en temel varlıklar; nakit, yetkinlikler ve yaratıcılıktır. Altı Şapkalı Düşünme Tekniği sayesinde, bu varlıkları fark yaratabilmek için kullanabiliriz."
Hadi gelin, bu dersten sonraki tüm toplantılarımızda altı değişik şapka takarak daha iyi bir diyalog kuralım aramızda. Hangi renk şapkayı takıyorsak onun ruhuna uygun konuşalım. Böylece kendimizi daha açık anlatırız şimdi kendi kendinize “ Ne demek altı renkli şapka takmak ? ” diye soruyor musunuz ?
Edward de Bono'nun Altı Şapkalı Düşünme Tekniği'nin temelinde, düşüncelerimizi altı farklı bakışı simgeleyen farklı renklerdeki şapkaları takarak ortaya koymak ve yaratıcılığımızı geliştirmek yatıyor. Bono bu şapkaları ve işlevleri şöyle özetliyor:

Beyaz Şapka
Beyaz tarafsız ve objektifdir.Bu şapka objektif olgular ve rakamlarla ilgilidir. Erişebildiğimiz bilgileri değerlendirmeyi, gereksinim duyduğumuz bilgileri ortaya koymayı ve konuyla ilgili sorularımızı yöneltmeyi bu bakış açısı sayesinde gerçekleştirebiliriz.
Beyaz şapkayı giyince şunlara benzer sorular sorarız :
• Elimizde ne gibi bilgiler var?
• Daha hangi bilgiler gerekiyor?
• Eksik bilgiler nelerdir?
• Gerekli bilgileri nasıl elde ederiz?
• Ne tür sorular sormalıyız?
Beyaz şapka, dikkatimizi elde olan bilgiler ve eksik bilgiler üzerinde toplamak için kullanılır.Beyaz şapkaca düşünmesinin amacı pratik olmaktır.Bu yüzden her türlü bilgiyi ortaya koymalıyız.Önemli olan bilgilerin kesinlik derecesini doğru bir biçimde belirtmektir.

Kırmızı Şapka
Kırmızı öfke tutku ve duyguyu çağrıştırır. Duygusal bir bakış açısı verir. Kırmızı, ateşi ve sıcaklığı çağrıştırır. Bir şeyden niçin hoşlandığınızı ya da hoşlanmadığınızı bilemeyebilirsiniz. Oysa kırmızı şapkayı kullandığınızda, hiçbir açıklama yapmaksızın duygularınızı ve sezgilerinizi söyleme fırsatını elde edersiniz. Doğal olarak sizin de duygularınız var ve kırmızı şapka tüm duygularınızı açıklamanıza olanak verir.
Genel olarak zihnimizin arka planında korku, öfke,nefret,şüphe,kıskançlık ya da sevgi gibi güçlü duygular yer alabilir .Bu duygusal arka plan algılama biçimimizi sınırlar ve yönlendirir. Kırmızı şapka düşünmesinin amacı,bu arka planı görünür kılmak ve sonradan ortaya çıkan etkisinin gözlemlemesini sağlamaktır.
Kırmızı şapka takmak düşünüre ”Konu hakkında duygularım bunlardır”deme olanağı sağlar. Duyguları düşünmenin önemli bir parçası olarak meşrulaştırır. Duyguları görünür kılar,böylece duygular düşünme haritasının veya harita üzerinde rotayı çizen değer sisteminin de bir parçası olurlar.

Siyah Şapka
Siyah karamsar ve olumsuzdur,kötümserdir.Bir şeyin niçin yapılmayacağını görür. Bir bakıma, şapkaların en yararlı olanıdır. En sık kullanılan şapka, kesinlikle siyah şapkadır. Siyah renk bize yargıcın cüppesini anımsatır. Siyah şapka tehlikelere dikkat çeker. Bu şapka zararlı şeyler yapmamıza engel olur. Riskleri ve bir şeyin neden işe yaramayabileceğini gösterir. Siyah şapka olmazsa, başımız sürekli derde girer. Bununla birlikte, siyah şapkanın gereğinden fazla kullanılması da tehlikeli olabilir.
Bu şapka eleştirme şapkasıdır.Ancak bir tartışmada taraf tutmak anlamına gelmediğini özellikle belirtmek isterim.Herhangi bir taraf tutma ve herhangi bir tartışma söz konusu değildir.Olumsuz durumların ortaya çıkmaması için yapılan objektif bir girişimdir.Düşünme ve yöntemindeki hatalara işaret edebilir.

Sarı Şapka
Sarı güneş gibi aydınlık ve olumludur.İyimser umutlu ve olumlu düşünme ile ilgilidir. Sarı şapkayı önümüze koyup düşünmekle, yapılan bir önerinin değerini ve yararını saptamak için hemen çaba göstermeye başlamış oluruz.
"Bunun iyi yönü ne?" deriz.
Ortaya atılan görüşü beğenmesek bile sarı şapka bizden, bu önerinin iyi yönlerini de bulmamızı ister.
• Bunun ne gibi yararları var?
• Bundan kim yararlanacak?
• Bu yararlar nasıl ortaya çıkabilir?
• Değişik değerler nelerdir?"
Sarı şapka düşünmesi değerli ve yararlı olan şeyleri arar ve araştırır.Daha sonra bu değerli ve yararlı şeyler için mantıklı destekler sağlamaya çalışır. Sağlam temellere dayanan bir iyimserliği ortaya koymaya çalışır. Bu düşünme, yapıcı ve üreticidir. Somut teklifler ve öneriler çıkar.

Yeşil Şapka
Yeşil bereket ve verimli büyüme demektir.Yaratıcılık ve yeni fikirlerle ilgilidir. Yeşil renk, büyümenin, enerjinin ve yaşamın simgesi olan bitkileri çağrıştırır. Yeşil şapka enerji şapkasıdır. Yeşil şapkayla düşündüğünüz zaman, öneriler ileri sürer, yeni görüş ve seçenekler ortaya koyabilirsiniz. Yine bu şapkayla, ortaya atılan bir görüşe ilişkin değişiklikler önerebilirsiniz.
Yeşil şapka size çeşitli olabilirlikler yakalama fırsatı verir. Yeşil şapkayı kullanan herkes yaratıcı olmaya çaba gösterir. Yeşil şapka takmak insanları otomatik olarak daha yaratıcı hale getirmez. Ancak bu şapka düşünürlere daha yaratıcı olmaları için gerekli zamanı ve dikkati sağlayabilir.
Yaratıcı duraksamayla düşünür. Bir an için duraksayarak bulunduğu noktada alternatif fikirlerin olup olmayacağını araştırır. Düşünür bu fikirden ileri doğru hareket ederek yeni bir fikre ulaşır. Kışkırtma yeşil şapka düşünmesinin önemli bir unsurudur. Kışkırtma olağan düşünme kalıplarının dışına çıkmamız için kullanılır.

Mavi Şapka
Mavi serinkanlılığı temsil eder ve her şeyin üstündeki göğün rengidir. Düşünme sürecinin düzenlenmesi ve kontrolü ile uğraşır. Mavi şapka doğrudan doğruya düşünce sürecinin kendisine bakmak içindir :
• Bundan sonra ne yapmalıyız?
• Şu ana değin neler başardık?"
Mavi şapkayı ne düşüneceğimizi açıklamak ve bu düşüncenin sonunda neyi elde etmek istediğimize karar vermek için tartışmaya başlarken kullanırız.
Mavi şapka, kullanacağımız şapkaları sıraya koymak ve sonuçta elde ettiklerimizi özetlemekte de kullanılabilir.
Mavi şapka düşünme sürecini gözler ve oyunun kurallarına dikkat edilmesini sağlar. Tartışmayı durdurur ve disiplini sağlar.

Altı Şapkalı Düşünme Tekniğinin Avantajları :
1. Bir konu üzerinde daldan dala atlanarak belirtilen görüşler bir sisteme konulmuş olur.
2. Zaman kaybı önlenir.
3. Bir karara varma ve sonuçların ortaya çıkması kolaylaşır.

Altı Şapkalı Düşünme Tekniğinin Amaçları :
Altı şapkalı düşünme kavramının iki ana amacı vardır.
1. Düşünürün her seferinde sadece bir şeyle uğraşmasını sağlayarak düşünme faaliyetini
sadeleştirmektir.Altı şapkalı düşünme tekniği ile düşünür duyguların, mantığın, bilginin ,umut ve yaratıcılığın hepsine aynı anda dikkat etmek yerine onlarla ayrı ayrı ilgilenebilme olanağı sağlar.
2. Gerekli düşünme biçimlerine istenildiği anda geçiş yapmayı sağlamaktır. Düşünme
şapkalarının bir tür kısaltılmış talimatlar olduğu söylenebilir. Altı şapka kavramından en fazla yararın sağlanabilmesi için herkesin oyunun kuralları hakkında bilgi sahibi olması gerektiği açıkça ortadadır. Altı şapkalı kavram, ancak insanlar arasında bir tür ortak dil haline geldiğinde verimli olacaktır.

Altı Şapkalı Düşünme Tekniğinin Bize Getirdiği Yenilikler :
Düşünen takımların, düşünce sistemlerini altı değişik renkteki şapka altında toplayarak, takım düşünmesini daha olumlu bir şekilde oluşturulması ve yönlendirilmesi.

Sonuç Olarak ;
Düşünmenin en büyük düşmanı karmaşıklıktır, zira karmaşıklık karışıklığa yol açar. Berrak ve sade olduğunda düşünme daha zevkli ve daha etkili bir hale gelir.

Kayıtlı

Tekirdağ KNG MTAL Coğrafya Öğretmeni                             Lodos, herşeyi titretiyor...
Sayfa: [1]   Yukarı git
  Yazdır  
 
Gitmek istediğiniz yer:  

Image and video hosting by TinyPic

Image and video hosting by TinyPic