Sayfa: [1]   Aşağı git
  Yazdır  
Gönderen Konu: Türkmenistan' ın Ekonomik Özellikleri  (Okunma Sayısı 7312 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.
GÜNEYAZERBAYCAN
Yeni üye
*

Performans: 2
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 10


« : 02 Ekim 2007, 07:00:54 »


Türkmenistan' ın Ekonomik Özellikleri
Temel Ekonomik Göstergeler
www.tarix.az
Türkmenistan, diğer eski Sovyet Cumhuriyetlerine göre SSCB’nin dağılmasından en az etkilenen ülke olmuştur. 1992 ve 1993 yıllarında dünya fiyatlarıyla doğal gaz ihraç edilmesine başlanmasıyla, ülke ekonomisinde ve dış ticaret dengesinde önemli iyileşmeler gözlenmiştir. Bu olumlu gelişmeyle birlikte, 1993-1994 yıllarında Ukrayna’nın ve diğer BDT ülkelerinin gaz borçlarını ödeyememesi Türkmenistan ekonomisinde bir likidite krizi yaratmış, 1993-1995 yılları arasında milli gelir yüzde 30 azalmış ve ekonomiye yüzde 1700’lere varan bir hiperenflasyon ortamı hakim olmuştur.

                 1996 yılında dış ticaret ve döviz kuru rejiminde bazı reformlar başlatan Türkmen Hükümeti 1997’den itibaren enflasyonu denetim altına alabilmiştir. Ancak 1997’de hem tarımdan kötü hasat alınması, hem de Mart 1997’den itibaren Rusya üzerinden BDT ülkelerine gaz verilmesinin durdurulması milli gelirin yüzde 17 oranında azalmasına yol açmıştır. Bu durum ayrıca, 1997-1998 yıllarında ülke dış ticaret ve yatırım işlemlerinin finansmanını zorlaştırmış; pamuk rekoltesinde yaşanan istikrarsızlık da bunlara eklenince ülkenin mali imkanları olumsuz etkilenmiştir. Bu dönemde doğalgaz ihracatından döviz elde edilememesi ile başlayan döviz sıkıntısı, konvertasyon sorununa sebep olmuş, resmi kur ve piyasada uygulanan karaborsa kur arasındaki fark giderek büyümeye başlamış ve 1999 yılının ikinci yarısında bu fark yüzde 200’lük oranlarla ifade edilir hale gelmiştir. Hükümetin ihracatı arttırma politikalarına ağırlık vermesi sonucunda ülkede elde edilen hammaddelerin işlenip ihraç edilmesi öncelik kazanmıştır. Özellikle tekstil ve petrokimya  sektöründe bu konu ile ilgili önemli adımlar atılmıştır.
www.arazdergisi.org
                 Rusya ve Ukrayna’ya yönelik doğalgaz ihracatının yeniden başlaması, dünya petrol ve doğal gaz fiyatlarının yüksek düzeylerde seyretmeye devam etmesi gibi olumlu gelişmeler sonucunda ülkede cari işlemler açığı 1999 ve 2000 yıllarında önemli ölçüde azalmıştır. Anılan yıllarda petrol ve sanayi üretimlerinde artış kaydedilmiş ve ülke ekonomisinde yaşanan bu olumlu gelişmeler sonucu ülke milli gelirinde büyük ölçüde artış olmuştur.

                 Türkmenistan, dünya doğalgaz fiyatlarındaki artışın ardından özellikle enerji, tarım ve tüketim malları sektörlerinde yapılan büyük yatırımlar sonucunda 1999 yılını %16, 2000 yılını ise %8’lik büyüme oranları ile tamamlamıştır. 2001 yılında ise bu rakam rekora gitmiş ve %20,5 olarak gerçekleşmiştir. 2002 rakamları itibariyle de Türkmenistan % 16 lık büyüme hızı ile dünyada bu hızı yakalayan ülkeler arasında ilk sıralara oturmuştur.
www.human.az
                 Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu tarafından hazırlanan  2003 yılı ekonomik kalkınma raporunda da, Türkmenistan'da  üretim artışının 2003 yılında yüzde 17'ye çıktığı ve üretim artışı bakımından dünyanın önde gelen ülkesi olduğu  belirtilmiştir.

                 Türkmenistan'ın mevcut petrol ve doğal gaz rezervlerini kendi kendine geliştirmesi, finansman eksikliğinin yanı sıra coğrafyasından dolayı mümkün olamamıştır.  Türkmenistan'ın açık denizlere sahili yoktur. Yakın bir geçmişe kadar, Türkmenistan'ın tek petrol ve doğal gaz ihraç seçeneği kuzeye doğru Özbekistan, Kazakistan ve Rusya üzerindendi. Hazar Denizi'nin hala çözüme kavuşturulamamış hukuki statüsü nedeniyle Türkmenistan, yabancı yatırımcıları ülkenin kıyı-ötesi petrol ve doğal gaz potansiyelini geliştirmeleri amacıyla ülkeye çekme olanağını kısıtlamaktadır.
www.tarix.az
                 1998-2003 yılları arasında doğal gaz ihraç hattı konusunda sıkıntılar yaşayan Türkmenistan, son yıllarda yeni güzergahlar için komşu ülkeleri ile yeni anlaşmalar imzalamaya başlamış bulunmaktadır. Gerek İran, gerek Afganistan üzerinden Pakistan ve Hindistan, gerekse halihazırda askıya alınmış olan Trans-Hazar Doğal gaz boru hattı yolu ile Türkiye’ye yeni boru hatlarıyla doğal gaz ihraç yollarını arttırmaya çalışmaktadır. Türkmenistan’ın 2003 yılında petrol ve doğal gaz ihracındaki %38 lik artışı, daha çok uluslararası petrol ve doğal gaz fiyatlarının artışından kaynaklanmaktadır.
www.arazdergisi.org


           ENERJİ SEKTÖRÜ

                Türkmenistanın en büyük gelir kaynağı olan doğalgaz üretimi, bir devlet kuruluşu olan “Türkmengaz” tarafından gerçekleştirilmektedir. Türmenistan’ın toplam doğalgaz rezervleri 20.4 trilyon metreküp, petrol rezervleri ise 400 milyon ton seviyesindedir. 2003 yılında 60 milyar metreküp doğalgaz ve 10 milyon ton petrol üretmiş olan ülkenin bugüne kadarki toplam üretimi 1.9 trilyon metreküp doğalgaz ve 445 milyon ton petrol olarak gerçekleşmiştir. Türkmenistan hükümeti, 2020 yılına kadar enerji sektörüne 60 milyar dolarlık yatırım yaparak yıllık üretim kapasitesini 240 milyar metreküp doğalgaz ve 100 milyon ton petrol seviyesine çıkartmayı hedeflemektedirç

                 Türkmenistan’ın 1989 yılında 90 milyar metreküp olan doğalgaz üretimi, ilerlleyen yıllarda Pazar bulunamaması ve nakliyat hatlarının yetersizliği nedeniyle 1998 yılı itibariyle 13 milyar metreküpe kadar düşmüş, daha sonra Rusya ve Ukrayna ile yapılan anlaşmalar sayesinde bugünkü seviyesine yükselmiştir.
www.tarix.az
                 Nisan 2003’te Türkmenistan Cumhurbaşkanı Saparmurad Niyazov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin işe Türkmenistan’dan Rusya’ya 2028 yılına kadar doğalgaz sevkiyatını öngören bir anlaşma imzalamıştır. İlk planda Rusya’nın ithal edebileceği doğalgaz miktarı, Ukrayna ile yapılmış bir dopal gaz anlaşmasında belirtilen şartlarla sınırlanmış olacak olacak ve 2006 yılında bu anlaşmanın devre dışı kalmasıyla, Rusya, Türkmenistan’dan 2007 – 2009 dönemi için yılda 60 – 70 milyar metreküp, daha sonra da yılda 70 – 80 milyar metreküp doğalgaz alabilecektir. 2028 yılına kadar Rusya Türkmenistan’dan 300 milyar dolar karşılığında 2 trilyon metreküp doğalgaz alacaktır. Anlaşmada belirtilen fiyat 1000 metreküp için 44 dolar olup bunun yarısı nakit yarısı ise mal mukabili olarak ödenmektedir.

                 Ukrayna, Türkmenistan’dan yılda 36 milyar metreküp doğalgaz ithal etmekte ve toplam ihtiyacının yarısını bu ülkeden karşılamaktadır. 26 Temmuz 2004 tarihinde Ukrayna Cumhurbaşkanı Leonid Kuçma, Türkmen doğalgazının Ukrayna pazarına ve diğer Batı ülkelerine nakliyatı konusunda işbirliğini öngören ve 2028 yılına kadar olan dönemi kapsayan bir anlaşmaya imza koymuşlar ve bu doğrultuda “RosUkrEnergo” adında bir şirket kurulmuştur. Türkmenistan’dan Ukrayna’ya uzanan 50 milyar metreküp kapasiteli boru hattının yenilenmesi ve 30 milyar metreküp kapasiteli yeni bir hattın inşası gündemde olan projeler arasındadır.

                 Türkmenistan’ı Afganistan üzerinden Pakistan’a ve Hint Okyanusu’na bağlıyacak TAP Boru Hattı Projesi’nin realizasyonu ise güvenlik sorunları ve Türkmenistan’daki rezervlerin bu hattın verimli bir şekilde çalışmasını sağlamak için yeterli olmadığı endişesiyle soru işaretleri oluşturmaktadır. 1600 kilometre uzunluğunda, 33 milyar metreküp kapasiteye sahip olan bu hattın taraflarca onaylanması durumunda inşaatın 2005 yılının ilk aylarında başlaması, 3 yıl içerisinde tamamlanması ve projenin toplam 3.5 milyar dolara mal olması planlanmaktadır. Bu arada Hindistan da projeye katılması için davet edilmiş durumdadır.

                 Türkmenistan, doğalgazın yanısıra petrol endüstrisini geliştirmek için de girişimlerde bulunmaktadır. Ülkede 1992 yılında 3.4 milyon ton olan petrol üretimi 2003 yılında 10.4 milyon tona yükselmiştir. Bu sektöre daha fazla yabancı yatırım çekilmesi hedeflenkete, ancak üretim paylaşım anlaşmalarının içerdikleri yabancı ortaklara kısıtlamalar getiren şartlar ve genel olarak ülkedeki yatırım ortamının yetersizliği buna mani olmaktadır.
www.arazdergisi.org
                Türkmenistan’da şu anda iki petrol rafinerisi faaliyet göstermektedir. Bunlardan birisi Hazar denizi kıyısındaki Türkmenbaşı rafinerisi, diğeri ise Özbekistan sınırındaki Seydi rafinerisidir. 2002 yılında bu iki rafinerinin toplam üretimi 5.7 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Her iki rafineri de yenilenmekte, ayrıca üçüncü rafinerinin yine Hazar Denizi kıyısında kurulması planlanmaktadır.
Kayıtlı
Sayfa: [1]   Yukarı git
  Yazdır  
 
Gitmek istediğiniz yer:  

Image and video hosting by TinyPic

Image and video hosting by TinyPic