Sayfa: [1]   Aşağı git
  Yazdır  
Gönderen Konu: Türkiye'de Oluşumlarına Göre Toprak Çeşitleri  (Okunma Sayısı 13508 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.
ergül
VIP Üye
******

Performans: 37
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 1037


« : 17 Şubat 2007, 13:22:14 »


                               TÜRKİYE’DE  OLUŞUMLARINA  GÖRE  TOPRAK  ÇEŞİTLERİ

YERLİ  TOPRAKLAR
• Doğu Karadeniz kıyılarında lateritleşmiş, Doğu Karadeniz kıyılarının çok yıkanmış kireçsiz,lateritleşmiş topraklarında çay yetiştirilmektedir.
• Batı Karadeniz kıyılarında podzollaşmış, Nemli kenar bölgelerimizdeki esmer orman toprakları ile podzollaşmış topraklar ormanlarla kaplıdır. Karadeniz kıyılarında bu alanlarda mısır,sebze fındık ekimi yapılmaktadır.
• Akdeniz ve Ege bölgelerinin kıyı kesimlerinde terra-rossa, Terra-rossa toprakları başlıca turunçgil yetiştirme alanlarıdır.
• Karadeniz,Ege bölgesi ile Adana bölümünün dağlık alanlarında esmer-kahverengi orman toprakları,
• İç ve Güneydoğu Anadolu ile Doğu Anadolu'nun az yağış alan yerlerinde kestane -kahverengi step toprakları, İç kısımlardaki step toprakları başlıca tahıl ve bağ yetiştirme alanlarıdır.
• Konya ovası ve Tuz gölü çevresinde tuzlu topraklar görülmektedir. Tuzlu topraklardan tarım alanlarında faydalanılabilmesi için ise önce drenaj yapılmalıdır

TAŞINMIŞ TOPRAKLAR
Bunlar, yüksek  yerlerden  akarsular  ve  sel  sularıyla  taşınan  parçaların, alçak  yerlerde  biriktirilmesiyle  meydana  gelen  topraklardır. Çevresine  göre  çukurlarda  bulunan  veya  düz  yerlerde  oluşan  bu  topraklara  Alüvyal  Toprak  denir.  Bu  topraklar   kil, kum  ve  çakıl  gibi  alüvyonlardan  oluşur. Genellikle  vadi  ve  ova  tabanlarında  birikmişlerdir. Deltalar, birikinti  ovaları, ve  akarsu  boylarındaki  ovalar, alüvyal  ovalardır. Bunlar  ülkemizin  en  verimli  ovalardır. Adana’da  Çukurova, Samsun’daki  Bafra  ve  Çarşamba 

Toprakların oluşumunda
İklim ( yağış ve sıcaklıktır.)
Bitki örtüsü (-Toprağa organik madde verir.-Eğimli sahalarda toprağı tutar.-Ana materyalin ayrışmasını sağlar.)
Yeryüzü şekilleri (Toprak oluşumunu ,Eğim ,Drenaj,Erozyon,BakıYönünden etkilemektedir.)
Anamadde
Zaman  etkilidir

1-İklim ( yağış ve sıcaklıktır.)

KARADENİZ İKLİMİ:
   Bol yağış toprağın yıkanmasında etkilidir.
  Toprakta bulunan bitki besin maddeleri ve karbonatlar yıkanarak topraktan uzaklaşır
   Bitki besin maddesi olan katyonların yerini,hidrojen iyonları aldığından topraklar asitleşir.  Kimyasal çözülme fazla , Toprak kalınlığı fazladır.
0-1000.m arası geniş yapraklı katında toprak organik maddece zengin,koyu renklidir.
 1000.m.-2000. m. arası iğne yapraklı katında ise düşük sıcaklık ve geç çözülme nedeni ile organik madde toprak yüzeyini sıkı bir şekilde örter.

AKDENİZ İKLİMİ
Sıcaklığın yüksek yıllık yağış miktarının azlığı toprağın oksitlenmesini arttırır.
   Demirin oksitlenmesi (Fe2O3),toprağın kırmızı renkte olmasına neden olmaktadır.
   Kireç taşlarının çatlaklı olması hava ve su dolaşımını çok iyi sağlar.Bu sahalarda toprak renginin kızıllaşması kolay olur.
Akdeniz ikliminin etkilediği alanlarda kırmızı renkli topraklar(terra rossa)oluşmaktadır.
    Yağışlı yerlerde yıkanma fazla olup kireçli maddeler topraktan uzaklaşır.
   Sıcak olan yerlerde bitkisel artıklar hızla mikroorganizmalar tarafından ayrıştırılır. Organik madde zengin değildir.

KARASAL İKLİM
Yazın kuraklık kışın don olayı ayrışmayı engeller.Ayrışma yağışın olduğu ilkbaharda olur.
   Toprakta yıkanan kireç alt katta birikir.
   Toprak alkali madde bakımından zengindir.
   İç Anadolu’da bozkır altında kahverengi ve kestane renkli topraklar oluşmuştur.

Güney Doğu Anadolu’da ;sıcaklığın yüksek olması oksidasyonu arttırarak toprağın kırmızı renk almasını sağlar.
 
    Doğu Anadolu Bölgesinde;  Erzurum-Kars platolarında ,uzun boylu çayır örtüsü altında organik madde bakımından zengin kara topraklar( çernozyum) vardır.

2- Bitki örtüsü (-Toprağa organik madde verir.-Eğimli sahalarda toprağı tutar.-Ana materyalin ayrışmasını sağlar.)

Yıldız Dağları ve Kuzey Anadolu    Dağlarının kuzeye bakan yamaçlarında ormanlar toprağa bol organik madde verir,toprağı tutarlar.

Güney Marmara,Ege,Akdeniz bölgelerinin alt kuşağında bulunan kızılçam ve çalı topluluklarının altında sıcaklık fazla ayrışma hızlı olduğundan organik madde azdır.
   Yükseklerde düşük sıcaklık organik madde miktarını arttırır.
   Makilerin derine inen kökleri toprağı tutar.
-İç Anadolu ,Güney Doğu Anadolu ve Doğu Anadolu’nun alçak ovalarında ot topluluklarının oluşturduğu organik madde miktarı azdır.

   -Kuzey Doğu Anadolu platolarında ve Karadeniz Bölgesindeki dağların yüksek kısımlarında ,organik madde birikir koyu renkli topraklar oluşur.
Toprak oluşumunun  sürekli,olarak devam etmesi ve besin maddeleri dolaşımının sağlanması için  toprağın bitki örtüsü ile kaplı olması gerekir. 

3- Yeryüzü şekilleri (Toprak oluşumunu ,Eğim ,Drenaj,Erozyon,BakıYönünden etkilemektedir.)
EĞİM FAKTÖRÜ:
   Eğimli araziler ;suyun tutulmasını ve bitkinin yetişmesini güçleştirir,toprakların aşınmasını kolaylaştırır.
     YÜKSELTİ FAKTÖRÜ:
    Yurdumuzun kuzey ve güneyimde uzanan dağ kuşaklarında yükseltiye bağlı olarak yağış artar sıcaklık düşer.
   Bu koşullara bağlı olarak dikey yönde farklı özellikte topraklar görülür.
BAKI:
   Yurdumuzda dağların kuzey ve güney yamaçlarında yağış, sıcaklık özellikleri farklıdır.             
   Aynı yükseklikteki kuzeye bakan yamaçlarla ,güneye bakan yamaçlar arasında farklı toprak tipleri oluşur. 
SUYUN SIZMA (DRENAJ) DURUMU
    Toprak oluşumu için suyun topraktan sızması gerekir.Suların topraktan sızmadığı alanlarda ,toprak suya doygun hale gelir.
    Bu durum toprağın havalanmasını ve bitki köklerinin solunum yapmasını engeller.
   Toprağın altındaki tuzlu ve alkali bileşikler çözünür.Çözünen maddeler ,kılcallık olayı sonucu su ile birlikte toprağın yüzeyine çıkar ,burada suyun buharlaşmasıyla tuzlu ve alkali maddeler toprak yüzeyinde birikir.Toprak çoraklaşır.                    ÖRNEK:  Konya Erzurum Iğdır

4-ANA MATERYALİN ETKİLERİ:
  Toprak oluşumu başladığı zaman ,toprağın rengini,fiziksel ve kimyasal özelliklerini ana materyal etkiler.
 
   ÖRNEK: Granit ve gnayslar ile volkanik kumlar ayrıştığında kumlu topraklar,
   Killi tortullar ayrıştığında killi topraklar oluşur.Kireçtaşlarının yaygın olduğu yerde kireç oranı yüksektir.




Toprak Tipleri
   Türkiye'de topraklar genel olarak zonal, azonal ve intrazonal topraklar olmak üzere
  üç ana grupta ele alınır.
   Zonal topraklar iklim ve bitki örtüsüne bağlı olarak zonlaşma gösterecek şekilde yayılırlar.
   İntrazonal topraklar anakaya yapısına jeomorfolojik  şartlara ve drenaja bağlı olarak teşekkül ederler.
   Azonal topraklar ise horizonlaşma göstermeyen dış etkenler ile taşınmış alüvyon, kil ve moren depoları gibi dolgu maddelerinden meydana gelmiş topraklardır.

Zonal Topraklar
     Zonal toprak tipleri ülkemizde en geniş bir yayılma alanına sahiptir. Anadolu yarımadasının
    kuzey, batı ve güneyinde diğer bir değişle Karadeniz, Ege, Akdeniz coğrafi
    bölgelerimizde oldukça belirgin bir şekilde karşımıza çıkarlar. Bu topraklar fazla
    yıkanmış suda eriyen kimyasal maddesi az, yer yer silisli potzalleşmiş yer yerde demir oksit ve aliminyum oksit bileşiklerinin fazla olduğu lateritik asit karakterlidir.
   
Bu toprakların bir kısmı daha nemli olan kuzeydoğu ve güneybatı bölgelerimizde
    değişik özellikler gösterecek şekilde (Pedalfer) görülürken bir kısmıda az asit fakat kuvvetli alkalin şekilde (Podzol) yağışların daha az olduğu batı ve güney kesimlerde  dikkati çekerler.
    Zonal topraklar ülkemizde kahverengi orman topraklar, kızıl kahverengi potzolik
    topraklar ve kızıl renkli Akdeniz "Terra Rossa" toprak tiplerinden oluşurlar.

Kahverengi Orman Toprakları
    Karadeniz bölgemizde, Trakya kuzey batısında Istrancalarda, İç Batı Anadolu eşiği  üzerindeki dağlık yüksek alanlarda Güneydoğu Toroslar üzerinde dikkati çeken bu tip topraklar ormanlık alanlarda görülürler.
   Koyu renkli olup organik madde bakımından
   zengin olan bu topraklar asit reaksiyon gösterirler.


Kızıl Kahverengi Podzolojik Topraklar
    Bu tip genelde orman örtüsü ile kaplı dağların yüksek kısımlarında karşımıza çıkar.
   Doğu Karadeniz dağlarında, Bolu dağlarının Aladağlar ile Alaçam dağlarında nemli
   soğuk ortamlarda sarıçam, ladin ve kayın ormanları altında yaygınlık gösterirler.
   Kuvvetli asit karakterli olan bu topraklar yıkanmış olduğundan besin maddeleri
    yönünden fakirdir.
Kızıl Renkli Akdeniz "Terra-Rossa" Toprakları
     Kalker, marn, kil ve serpantinlerden oluşan kayaçlar üzerinde ve genelde güney
    Marmara bölümü, Ege, Akdeniz bölgelerinde yayılma gösteren Terra-Rossa Toprakları
    kil ve demiroksitler bakımından zengin topraklardır. Kayalıkkalker arazi üzerinde yer yer dikkati çeken uvala ile polye tabanlarında görülen bu toprakların
   genelde Toros dağlarının 1000 m.'in üzerinde olan kesimlerinde organik maddelerin
   fazla yer tutması nedeniyle renkler çok daha koyu kırmızıdır. Bu topraklar yer yer verimli ziraat topraklarını meydana getirirler.
   Ülkemizde yaygın olan bu zonal toprak tipleri dışında ayrıca daha küçük alanlarda  dikkati çeken zonal topraklar ile de karşılaşılır.
Bunlar İç Anadolu ve Güneydoğu   Anadolu bölgelerimizde dikkati çekerler.
   Bunların başlıcaları; Kireçsiz kahverengi topraklar, kırmızımsı kahverengi topraklar, çernozyom, sierozem, kahverengi step   toprakları ve kestane renkli kırmızımsı topraklardır. Bu tip toprakların görüldükleri  alanlarda yağışlar 300-600 mm. arasındadır. Bu topraklar organik madde bakımından fakirdir.
   
   Bu topraklar alkalen karakterli olup; renkleri koyu kahve ile sarımsı kahverengi arasındadır. Genelde kuru tarımın yoğun olarak yapıldığı ve toprakların   Erzurum-Kars yaylalar sahasında derinlikleri 1m.'yi bulan ve alt horizonlarında  yoğun kireç birikimi olanlar, çernozyomlar ise üzerinde boyları 1 m'yi geçen otlar ile hayvancılık ekonomisinin geliştiği alanlar olarak karşımıza çıkar.
Azonal Topraklar
    Bu topraklar ülkemizde pek fazla geniş alanlar kaplamazlar. Toplam yüzölçümde  ancak % 10 kadar saha azonal toprak alanıdır. Vadi tabanları, delta sahaları ve hafif  eğimli yamaçlarda çökelmiş depo dolgularından meydana gelen bu topraklarda horizonlaşma gözükmez.
   Ülkemizde bu toprakların görüldüğü başlıca yerler; Çarşamba, Bafra, Seyhan, Ceyhan, Asi, Göksu, Sakarya deltaları ile Küçük, Büyük Menderes ve Gediz, Bakır çay, vadi olukları Muş, Erbaa, Niksar, Erzurum ovalarıdır. Bu sahalarda yer alan toprakların fiziksel ve kimyasal özellikleri ise tamamen akarsuyun taşıdığı ana malzeme ile yakından ilgilidir.

Bu topraklar genelde iyi drene olmuş verim kabiliyeti yüksek tarıma elverişli topraklardır. Bunun dışında dağların eteklerinde yamaçlar önlerinde üst seviyelerden taşınan malzemenin biriktiği koluviyal depolar, ince ve iri unsurların  bir arada görüldüğü topraklar olarak dikkat çeker. Bu topraklarda yapı yamaç gerisindeki yüksek kütlenin özelliklerini taşır. Bu sahalarda yer alan topraklarda aşınmanın kuvveti dikey yönlü gelişmelerde önemli rol oynar,aşınmanın durduğu dönemlerde büyük ölçüde ince unsurların birikimi sağlanır.
Bu toprakların  bulunduğu alanlar ağaç tarımının yapıldığı alanlar ile ormanlık sahalar olarak karşımıza çıkar.
    Ayrıca ülkemizde daha dar alanlarda görülen başka azonal toprak tipleride vardır.
   Bunlar kolüvyol depolar halinde çökelmiş kıyı ve kara kumullarına tekabül ederler, kıyılarda ve iç kesimlerde görülürler.
İntrazonal Topraklar
    Ülkemizde oldukça sınırlı alanlarda ortaya çıkan bu topraklar genelde aşınmanın devamlı olduğu yüksek alanlar ile birikmenin fazla olduğu kesimlerde, yer yer kapalı  havzalarda taban suyunun yüksek olduğu alanlarda yer yerde ana kayaya bağlı olarak görülürler.
   Ülkemiz yüzölçümünün % 2'sini kaplayan bu toprakların yüksek yamaçlar önünde uzananlar kumlu, çakıllı olarak filiş serileri ile volkanik sahalar üzerinde gelişme gösterirler.
Toros dağlarının eteklerinde İç Anadolu bölgesinde (Karacadağ, Ürgüp,Nevşehir) göller yöresinde (Gölcük) İzmir-Foça çevresinde belirgin bir şekilde karşımıza
   çıkan topraklarda Kum oranı çok yüksektir. Ana kayaya bağlı olarak gelişenleri
   ise rendzina "kalker" ve grumusol "kil marn" toprakları olarak belirlenirler.
   Rendzina toprakları ülkemizde yumuşak kireç taşının yaygın olduğu alanlarda görülür.

İç Anadolu, Ege ve Doğu Anadolu bölgelerinde en fazla dikkati çeken bu topraklar  genellikle tahıl üretimi için çok elverişlidir.
    Grumusol topraklar ise killi, kireçli, marnlı depolara bağlı olarak gelişme gösterirler.
   Türkiye'de dikkati çektikleri alanlar ise Trakya'da Ergene havzası Güney Marmara  bölümünde Bursa-Karacabey arası, Muş ovası ve Konya havzasının bazı kesimleridir.
    Kil oranının yüksek olduğu bu topraklar aynı zamanda koyu renkli ağır bünyelidir.
    Yaz döneminde kuruduklarında bu topraklarda yer 2-3 cm. genişliğinde ve 50-75 cm. derinliğinde çatlaklar meydana gelir. Organik madde bakımından
   zengin olan grumusol topraklar tarımsal
Bunun dışında ülkemizdeki diğer intrazonal topraklar ise kurak iklim şartları ile kapalı
   drenaj sisteminin bulunduğu yerlerde ve anakayada tuz oranının fazla olduğu
   kesimlerde gelişme gösterirler.
   Bu tip topraklar içinde en fazla yer kaplayan ve dikkati  çekenler ,
   solonçak "Tuzlu Toprak" lardır.
İç Anadolu da Konya havzasında Akgöl,  Çumra çevrelerinde, Erzurum ovasının merkezi kesimde Küçük ve Büyük  Menderes deltalarının denize yakın olan bölümlerinde görülürler. Bu sahalarda  topraklarda taban suyundaki sülfat ve klorür tuzlarının kapilerite ile yüzeye çıkması  sonucunda yer yer beyaz renkli lekeler görülür. Ayrıca toprak yüzeyinde şişmeden  dolayı ortaya çıkan kabarıklıklarda dikkati çeker. Diğer İntrazonal topraklar  içinde dar sahalarda görülenler ise bileşimlerinde genelde sodyum ve karbonatların  hakim olduğu alkali topraklar çorak "Tuzlu-Alkali" topraklar taban suyu seviyesinin yüksek olduğu hidromorfik topraklar yüksek dağlık alanlarda orman sınırının  üzerindeki dağ çayırları ve göl kenarlarında görülen turbalık topraklar olmak üzere belirlenir
KAYNAK :
    Prof .Sırrı Erinç,  Vejetasyon Coğrafyası, İstanbul Üniversitesi Yayınları. İstanbul, 1977.
   Prof . İbrahim Atalay, Türkiye Coğrafyası, Ege Üniversitesi Yayınları. İzmir, 1994.
   Türkiye'nin Toprak Özellikleri
   Prof. Dr. Selâmi GÖZENÇ

Kayıtlı
tkarali
VIP Üye
******

Performans: 19
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 3339


« Yanıtla #1 : 17 Şubat 2007, 14:53:52 »

Teşekkürler hocam.
Kayıtlı
abisal
Uzman Üye
*****

Performans: 102
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 427


Hayat Beynimizdeki Bulmacayı Doldurma Çabasıdır...


« Yanıtla #2 : 17 Şubat 2007, 20:47:08 »

teşekkürler hocam ellerinize sağlık
Kayıtlı
gürsel
VIP Üye
******

Performans: 17
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 560



« Yanıtla #3 : 23 Şubat 2007, 17:59:14 »

teşekkürler
Kayıtlı

EĞİTİMDİR Kİ BİR ULUSU YA ÖZGÜR,BAĞIMSIZ ONURLU YÜKSEK BİR TOPLULUK BİÇİMİNDE YAŞATIR YA DA BİR ULUSU TUTSAKLIK VE YOKSULLUĞA GÖTÜRÜR.
ÇÜNKÜ ; "KAYNAŞMIŞ BİR MİLLETHALİNE GELMENİN ,ÇAĞDAŞLAŞMANIN,KALKINMANIN ,HÜR VE DEMOKRATİK BİR TOPLUM OLABİLMENİN EN ETKİLİ ARACI EĞİTİMDİR " 16 TEMMUZ 1921 ANKARA
M.KEMAL ATATÜRK


BURSA NİLÜFER ALİ KARASU ANADOLU LİSESİ COĞRAFYA ÖĞRETMENİ
gürbüz
Genel Moderator
*****

Performans: 49
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 510


Türkiye sevdalısı


« Yanıtla #4 : 23 Şubat 2007, 20:40:48 »

teşekkürler
Kayıtlı

Bilgi Paylaşıldıkça Güzeldir
uran
VIP Üye
******

Performans: 5
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 1091


« Yanıtla #5 : 25 Şubat 2007, 21:07:04 »

teşekkürler hocam
Kayıtlı
Sayfa: [1]   Yukarı git
  Yazdır  
 
Gitmek istediğiniz yer:  

Image and video hosting by TinyPic

Image and video hosting by TinyPic