Sayfa: [1]   Aşağı git
  Yazdır  
Gönderen Konu: Rüzgarlarda Sapma  (Okunma Sayısı 11838 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.
tafonitafoni
Üye
**

Performans: 2
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 79


« : 17 Şubat 2009, 20:30:12 »


Çizgisel hıza bağlı olarak ekvatordan kutuplara gidildikçe rüzgarın sapması azalır diye düşünürdüm ama test sorularında kutba doğru sapmanın arttığı sonucu çıkıyor. Yine yükseklere doğru da sapmanın şiddeti artıyor deniliyor. Öncelikle bilgiler doğru mudur? Doğruysa bunları basit bir dille öğrencilerime nasıl anlatabilirim. Şimdiden teşekkürler.
Kayıtlı
Jön_Türk
VIP Üye
******

Performans: 164
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 732



« Yanıtla #1 : 17 Şubat 2009, 20:52:21 »

 Bu konu ile ilgili iki farklı görüş var:
 Kutuplarda fazladır diyenler:Troposferin kalınlığının kutuplara gidildikce azalması nedeniyle hava yoğunluğu ve sürtünmenin azalması şeklinde yada Ekvatorda rüzgarlar sapmaya uğramazlar,ekvatorun kuzeyinde sağa güneyinde sola saparlar böylelikle ekvatordan kutuplara gidildikçe sapma artar şeklinde olayı açıklarlar.
 Ekvatorda fazladır diyenler ise;Merkezkaç kuvvetinin etkisiyle savrulma ekvatorda daha fazladır bu nedenle sapma ekvatordan kutuplara gidildikçe azalır şeklinde olayı açıklıyorlar.
 Umarım bu güzel soru(n) bu akşam netleşir.
Kayıtlı
demirtas45
Sürekli Üye
***

Performans: 17
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 142


Coğ.Öğrt.


« Yanıtla #2 : 17 Şubat 2009, 21:56:41 »

http://www.cografya.biz/forum/cevabi-aranan-sorular/ruzgarlardaki-sapmalar-t966.0.html

Hocam soru(nu)nuz yukarıdaki linkte de tartışılmış incelemenizde fayda var.kolay gelsin
Kayıtlı

Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi 1996
DoguateS
Doğu ATEŞ
VIP Üye
******

Performans: 1781
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 1125



Site
« Yanıtla #3 : 17 Şubat 2009, 21:59:21 »

Öncelikle savrulma ile sapma (coriolis) aynı şey değildir. Savrulma cismin çizgisel hıza bağlı olarak yer yüzeyinden dışa (çekül doğrultusunda uzaya doğru) savrulmasıdır. Bu savrulma tabi ki Ekvatorda fazla kutuplarda azdır. Bahsedilen savrulmanın merkezkaç kuvvetinin bir sonucu olduğu malum. Teorik olarak savrulma kutup noktasında sıfır, Ekvatorda en yüksektir. Ayrıca derslerde yerçekimini anlatırken bunu vermemiz gerekir. Fakat biz daha çok Dünyanın çekim merkezi olan iç çekirdeğe 21 km yaklaştığımız için ekvatorda yerçekimi en azdır diyoruz. Dediğim gibi savrulma ile koriyolis aynı şeyler değil.

Gelelim koriyolis yani sapma olayına... Koriyolis sürtünmeye bağlı olarak ortaya çıkan bir durumdur. Bu nedenle yüzeyle teması olmayan yükselici hava hareketlerinde koriyolis etkisi en azdır. Ayrıca hareketli cisimlerin, kuzey-güney yönündeki hareketleri koriyolis etkisine daha fazla maruz kalır. Doğu batı yönlü hareketlerde koriyolis etkisi oldukça azdır. Açıklaması oldukça zor dediğim gibi Ekvatorda koriyolis etkisi sıfır kutuplarda 90 dır.

 
http://www.youtube.com/watch?v=mcPs_OdQOYU

Koriyolisin Kutuplarda fazla olmasını açıklayan bir animasyon.

http://www.physics.orst.edu/~mcintyre/coriolis/Spiral_GIF.html

Kayıtlı

DoguateS
Doğu ATEŞ
VIP Üye
******

Performans: 1781
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 1125



Site
« Yanıtla #4 : 17 Şubat 2009, 22:07:19 »

Koriyolis formülü;
Geography hocadan aldım

Rüzgarların  sapma miktarı : Ekvatordan  kutuplara  gidildikçe artar.

Sapma Oranı Formülü:
Sapma = Gazların yoğunluğu x Rüzgar Hızı x 2 x Yerin Açısal Hızı x Sin& ( Enlem Değeri)
Sin 0 : 0 dır. Yani ekvatorda sapma en az dır.
Sin 90: 1  dir. Yani kutuplarda sapma en fazladır.

Bu formülü daha iyi anlayabilmek için
http://en.wikipedia.org/wiki/Coriolis_effect

Kayıtlı

tafonitafoni
Üye
**

Performans: 2
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 79


« Yanıtla #5 : 18 Şubat 2009, 12:21:23 »

Teşekkürler Doğu Hocam yardımlarından dolayı
Kayıtlı
Pinus
VIP Üye
******

Performans: 169
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bayan
Mesaj Sayısı: 797



« Yanıtla #6 : 04 Nisan 2009, 09:35:13 »

güzel açıklamalar yapmışsınız Doğu hocam, teşekkürler.
Kayıtlı
kurgan_1917
Sürekli Üye
***

Performans: 3
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 128



« Yanıtla #7 : 29 Ekim 2009, 03:05:26 »

Doğu'nun söylediklerine son olarak şunu eklemek isterim. Bu arada ben siteye yeni girmeye başladım biliyorum çok ama belki soruyu soran arkadaş gene okumak ister. Sapmayı ne şekilde değerlendirdiğine bağlıdır hocam. Açısal sapmadan bahsediyorsak meridyenler arasındaki mesafe kutuplara doğru gidildikçe azalır. Bu yüzden sapma mesafesi ekvatordaki kadar olsa bile kutuplarda açısal olarak daha fazla sapar ama; olaya mesafe olarak bakıyorsan koriolis kuvvetin etkisiyle ekvatora yakın bölgelerde sapma mesafesi daha fazladır. Yani yukarı tükürsen bıyık aşağı tükürsen sakal durumu. iki yanıtta yerine göre doğrudur.
Kayıtlı

Barış BAYRAKTAR
ihsancicek
VIP Üye
*****

Performans: 38
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 267


« Yanıtla #8 : 29 Ekim 2009, 10:00:58 »

Eski öğrencim Doğu bu konuda güzel açıklamalarda bulunmuş fakat onda da bazı hatalar var. Bu konuda şunları söylemek isterim. Rüzgarın yönünü, hızını ve frekansını belirleyen 4 temel faktör vardır. İlk önce rüzgarın bu 3 temel özelliğini belirleyenfaktör basınç farkıdır. Basınç farkına bağlı olarak gelişen rüzgarlar aynı akarsuyun yüksek yerlerden alçak yerlere akması gibi eserler. Bu durumda esen rüzgar izobarlara diktir ve sapma göstermez. Bunlar meltem gibi yerel rüzgarlar ile ekvator çevresinde koriyolis etkisinin olmaması ile ilgili olarak esen rüzgarlardır.Bu rüzgarlar herkesin ağzına pelesenk olan şekilde yüksek basınçtan alçak basınca doğru eserler. Basınç farkı ve koriyolisin birlikte etkilediği rüzgarlar ise yerde görülmezler. Bu arada koriyolis dünyanın dönmesinden ortaya çıkan dinamik bir etkidir ve sürtünme ile ilgisi yoktur. Bunlar yüksek seviyede 1000 metre ve daha yukarıda eserler. Koriyolis etkisi ile rüzgar yönü alçak basınçtan sapar ve izobarlara paralel hale gelir bunlara sapmış (geostrofik) rüzgar denir. Üst troposferde bu rüzgarlar eser. Bütün üst troposferdeki rüzgarlar batı rüzgarlarıdır ve dünya üzerindeki en etken rüzgarlardır. Yere yakın kısımda işin içine sürtünme devreye girer ve rüzgarın hızını zayıflattığı için koriyolisin etkisini azaltır ve yere yakın rüzgarlar alçak basınca doğru verev bir şekilde yönelmiş rüzgarlar gelişir. Bunlara yarı sapmış rüzgarlar denir ve yere yakın katlardaki alize, batı ve kutup rüzgarları bu tür rüzgarlardır. O halde yere yakın katta yarı sapmış üstte ise aynı rüzgarın sapmış rüzgar türü eser. Yarı sapmışlar kabaca paralelleri verev keser, sapmışlar ise paralellere paralel eser. Rüzgarın yönünü, hızını ve frekansını belirleyen dördüncü faktör ise merkezkaçtır. Ancak merkezkaç her rüzgarda etkili olmaz. Çünkü bir gezici alçak basıncın çapı 1500 kmden daha fazladır. Böyle bir yapıda merkezkaç etkili olmaz. Merkezkaç hortum, tayfun gibi yapılarda etkindir.
İşte rüzgarın yönü, hızı ve frekansı bu dört faktöre bağlı olarak gelişir. Ancak bu dört faktör birlikte etkili olabileceği gibi kombinasyonlar yaparakta etkili olurlar. Değerlendirmeleri böyle yaparsak daha iyi olur düşüncesindeyim.
Kayıtlı
klimaks
Uzman Üye
*****

Performans: 22
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 430



« Yanıtla #9 : 29 Ekim 2009, 11:13:08 »

Eski öğrencim Doğu bu konuda güzel açıklamalarda bulunmuş fakat onda da bazı hatalar var. Bu konuda şunları söylemek isterim. Rüzgarın yönünü, hızını ve frekansını belirleyen 4 temel faktör vardır. İlk önce rüzgarın bu 3 temel özelliğini belirleyenfaktör basınç farkıdır. Basınç farkına bağlı olarak gelişen rüzgarlar aynı akarsuyun yüksek yerlerden alçak yerlere akması gibi eserler. Bu durumda esen rüzgar izobarlara diktir ve sapma göstermez. Bunlar meltem gibi yerel rüzgarlar ile ekvator çevresinde koriyolis etkisinin olmaması ile ilgili olarak esen rüzgarlardır.Bu rüzgarlar herkesin ağzına pelesenk olan şekilde yüksek basınçtan alçak basınca doğru eserler. Basınç farkı ve koriyolisin birlikte etkilediği rüzgarlar ise yerde görülmezler. Bu arada koriyolis dünyanın dönmesinden ortaya çıkan dinamik bir etkidir ve sürtünme ile ilgisi yoktur. Bunlar yüksek seviyede 1000 metre ve daha yukarıda eserler. Koriyolis etkisi ile rüzgar yönü alçak basınçtan sapar ve izobarlara paralel hale gelir bunlara sapmış (geostrofik) rüzgar denir. Üst troposferde bu rüzgarlar eser. Bütün üst troposferdeki rüzgarlar batı rüzgarlarıdır ve dünya üzerindeki en etken rüzgarlardır. Yere yakın kısımda işin içine sürtünme devreye girer ve rüzgarın hızını zayıflattığı için koriyolisin etkisini azaltır ve yere yakın rüzgarlar alçak basınca doğru verev bir şekilde yönelmiş rüzgarlar gelişir. Bunlara yarı sapmış rüzgarlar denir ve yere yakın katlardaki alize, batı ve kutup rüzgarları bu tür rüzgarlardır. O halde yere yakın katta yarı sapmış üstte ise aynı rüzgarın sapmış rüzgar türü eser. Yarı sapmışlar kabaca paralelleri verev keser, sapmışlar ise paralellere paralel eser. Rüzgarın yönünü, hızını ve frekansını belirleyen dördüncü faktör ise merkezkaçtır. Ancak merkezkaç her rüzgarda etkili olmaz. Çünkü bir gezici alçak basıncın çapı 1500 kmden daha fazladır. Böyle bir yapıda merkezkaç etkili olmaz. Merkezkaç hortum, tayfun gibi yapılarda etkindir.
İşte rüzgarın yönü, hızı ve frekansı bu dört faktöre bağlı olarak gelişir. Ancak bu dört faktör birlikte etkili olabileceği gibi kombinasyonlar yaparakta etkili olurlar. Değerlendirmeleri böyle yaparsak daha iyi olur düşüncesindeyim.

Sayın hocam verdiğiniz bilgilerden dolayı size teşekkür ediyorum.Bu arada yaptığınız açıklamayla kafama bir şey takıldı ''yüksek batı rüzgarları'' ya da '' jet rüzgarları'' tam sapmış olduklarından mı doğu batı yönünde hareket ediyor.Bir de bazı uçak yolculuklarında gidiş ve dönüş zamanının aynı olmaması bu rüzgarllarla ilgili midir bilgilerinizi paylaşırsanız sevinirim.
Kayıtlı

"Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir."
ihsancicek
VIP Üye
*****

Performans: 38
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 267


« Yanıtla #10 : 29 Ekim 2009, 12:06:06 »

Yüksek batı rüzgarları (bunlara jet rüzgarı demek tam doğru değildir. çünkü üst troposferin ekvatordan kutba kadar her yerinde batı rüzgarı hakimdir jet rüzgarı ise 60 derece civarında esen ve hızı fazla olan batı rüzgarlarıdır.) tam geostrofik (sapmış) rüzgarlardır. Kısa mesafe yapan uçaklar gelende 10-12 bin feet yükseklikte uçtukları için gidiş ve dömüş arasında zaman farkı doğaldır. Çünkü bazen rüzgarı arkasına alarak uçar bazende rüzgara karşı uçar bu nedenle uçuş arasında saat farkı olması doğaldır.
Kayıtlı
klimaks
Uzman Üye
*****

Performans: 22
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 430



« Yanıtla #11 : 29 Ekim 2009, 12:13:27 »

Hocam aydınlatıcı bilgileriniz için çok teşekkür ederim,saygılar...
Kayıtlı

"Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir."
MUHARREM BUZ
Muharrem BUZ
Moderator
*****

Performans: 1771
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 2527


Uzunköprü Muzaffer Atasay Anadolu Lisesi


« Yanıtla #12 : 29 Ekim 2009, 21:39:33 »

çizgisel hızın ekvatordan kutuplara doğru gittikçe azalması sebebi ile rüzgarların sapmasının da - daha az yol alacaklardır-  ( alınan yolun azalması sebebi ile )artması gerektiği düşüncesindeyim. en basit dille böyle anlatılır herhalde.
Kayıtlı


Yaş kırk dört yolun yarısı +9
Dante gibi ortasını geçtik ömrün.
ihsancicek
VIP Üye
*****

Performans: 38
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 267


« Yanıtla #13 : 01 Kasım 2009, 13:53:23 »

Sapma nedeni ile alınan yol azalmaz aksine artar. Çünkü sapma olmasaydı iki basınç merkezi arasında en kısa yolu alacakken sapma olunca yolu uzatmaktadır. Çünkü sapma nedeniyle açı ortayından yol almaya başlayınca rüzgar dolanarak gelir. Yanın azor ve basra arasında oluşan rüzgarın batıdan değilde kuzeybatıdan gelmeside bu sapma ve yol uzatma ile ilgisi vardır.
Kayıtlı
asa_203
Yeni Üye
*

Performans: 0
Çevrimdışı Çevrimdışı

Mesaj Sayısı: 1


« Yanıtla #14 : 25 Kasım 2009, 16:49:28 »

az once jupiterdeki hava akımları ile alakalı yazılar okuyordm da, sıcaklıkla yukselen gazların jupitern gunes etrafında ve kendi ekseni etrafında donmesiyle oluşan eylemsizlik kuvvetiyle baska yerlere savrulmasını coriyolis etkisi adı altında acıklamıs. acaba aynısey dunya icinde gecerlimi? yani hava akımı; cizgisel hız ekvatorda fazla olduğu icin, dunyanın donme yonune bağlı olarak doğu batı ekseninde ruzgarların 10* k ve 10* g enlemleri arasında daha hızlı olması ve aynı sekilde sıcaklıkla yukselen gazların bu etkiyle kuzeye ve guneye sapma doğrultuları bundan mıdır diye soracağım. bir kac sorum daha olacak: eğer dunya bir silindir seklinde olsaydı neden dunyanın heryerinde coriyolis kuvveti aynı olmazdı? (silindirin uc bolgeleri haric). -coriyolis etkisiyle-, -savrulma- neden aynı sey değildir? yani her ikiside merkezkac kuvvetiyle sawrulma, cekimden kurtulma isteği, eylemsizlik kuvvetiyle sawrulma demek değilmidir? sorularıma cevap alabilirsem sizlere minnettar kalacağım, saygılar...
Kayıtlı
Sayfa: [1]   Yukarı git
  Yazdır  
 
Gitmek istediğiniz yer:  

Image and video hosting by TinyPic

Image and video hosting by TinyPic