Sayfa: [1]   Aşağı git
  Yazdır  
Gönderen Konu: Toprak Oluşumu ve Çeşitleri - Kısa Ders Notu  (Okunma Sayısı 4610 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.
M.Sami KÖROĞLU
Admin
Site Yöneticisi
*******

Performans: 2999
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 5010


Adıyaman


Site
« : 05 Kasım 2008, 13:29:56 »


Bir öğrencimizin istedi. Aramış bulamamış. Smiley Bulamayınca bende ekledim.

TOPRAK OLUŞUMU (Pedojenez)
Etkili faktörler:   
1)İklim şartları
2)Bitki örtüsü         
3)Taşların özelliği
4)Arazinin eğimi   
5)Zaman

*Toprak,taşların çözülmesi ve içine çeşitli canlı kalıntılarının karışmasıyla oluşur.
Toprak Katmanları:
1) A Horizonu: En üstte, iyice ayrışmış ve organik maddelerce zengin tabakadır. Ekim-dikim işleri burada yapılır (40cm).
2) B -Horizonu: Üstte yıkanan tuz ve kil gibi maddelerin biriktiği kattır.
3) C Horizonu: Temeldeki ana kayanın iri parçalarından oluşan katmandır.
4) D Horizonu: Henüz çözülmeye uğramamış ana kayadır.

  OLUŞUMLARINA GÖRE TOPRAK TİPLERİ


  1)Taşınmış Topraklar: Dış kuvvetlerin etkisiyle aşınarak,taşınan maddelerin çukur yerlerde veya düz yerlerde birikmesiyle oluşur.
Ör: Alüvyon, lös, moren
*Bu toprakların ortak özelliği mineral maddelerce zengin olmalarıdır.
*Türkiye’de bunlardan  alüvyon toprağı bulunur.
2)Yerli Topraklar: Ana kayanın bulunduğu yerde fiziksel ve kimyasal yolla ayrışması sonucu oluşurlar. Bu toprakların genel özelliğinde daha çok iklim-bitki örtüsü ve kayanın özelliği etkilidir.
* Bitki kök, dal ve yapraklarının çürümesi   toprakta  çürümesi sonucu humus oluşur.
*Yerli topraklar, iklim özelliğine göre nemli ve kurak bölge toprakları diye ikiye ayrılır.
 
A-NEMLİ BÖLGE TOPRAKLARI:
*Yağışın fazla olduğu iklimlerde görülür. Toprağın  üst katında yıkanmanın etkisiyle mineral ve tuz bileşikleri azdır.
1)Tundra Toprağı: Kutuplara yakın yerde görülür. Yılın büyük bir kısmında donmuş halde bulunur. Yaz mevsiminde bataklık halini alan, tarıma elverişsiz topraklardır.
2)Podzol Toprağı: Soğuk nemli iklim bölgesinin iğne yapraklı ormanları altında görülen toprağıdır. Yıkanmanın etkisiyle açık renklidir. Verimi düşüktür. Türkiye’de Batı Karadeniz Bölümünde görülür.
3)Kahverengi orman toprağı: Ilıman kuşağın nemli iklim bölgesinde görülür. Yayvan yapraklı ormanlar altında görülür. Humus bakımından zengindir. Türkiye’de  Karadeniz bölgesinde, Trakya’da, İç Batı  Anadolu’nun kuzeyinde ve yer yer İç  Anadolu Bölgesinde 1200m’nin üzerindeki yerlerde orman örtüsü altında görülür.
4) Terra-Rossa  toprakları: Akdeniz iklim bölgesinde kalkerli arazi üzerinde görülürler. Demir oksitçe zengin oldukları için kırmızı renklidirler. Türkiye’de Akdeniz, Ege ve Güney Marmara Bölümünde görülürler.
5)Laterit toprağı: Ekvatoral iklim bölgesinde görülürler. Kimyasal ve organik çözülme çok hızlıdır. Bitki örtüsü sık olduğundan humus karışımı çok fazladır. Ancak yıkanmanın etkisiyle toprak mineral maddece fakirleşir.
Türkiye’de Doğu Karadeniz Bölümünde görülür.

B-YARI NEMLİ VE KURAK BÖLGE TOPRAKLARI
*Kurak  bölgede oluşan topraklarda yağış azlığı nedeniyle, yıkanma azdır. Bundan dolayı tuz ve kireç oranı fazladır.
*Yarı  nemli bölge topraklarında step bitki örtüsünün çürüyerek toprağa karışması sonucu humus birikmesi olur. Bu sebeple verimlidirler.
1)Çernozyomlar (kara topraklar): Ilıman kuşağın yarı nemli bölgelerinde görülür. Gür ot topluluğunun çürüyerek toprağa karışmasından dolayı humus birikimi fazla olan dünyanın en verimli toprağıdır. Türkiye’de Erzurum-Kars Bölümünde görülürler.
2)Kestane renkli step toprakları: Yağışların az olduğu step bitki örtüsü altında görülür. Humus birikimi azdır. Verimi düşüktür. Kireç ve tuz oranı yüksektir. Türkiye2de İç Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgelerinde görülürler.
3)Çöl toprakları: Çöl bölgelerinin tarıma elverişsiz topraklarıdır. Kimyasal ve organik çözülmenin yetersizliğinden dolayı daha çok kum yığınlarından oluşur.



Kayıtlı

Köksal AYDIN
VIP Üye
******

Performans: 2935
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 5093



« Yanıtla #1 : 05 Kasım 2008, 13:34:50 »

Hocam paylaşım için teşekkürler.

Terra rossalar için doğu karadeniz kıyı kesimlerinde de görülür diye gösteriyor ders kitaplarımızda (coğrafya 10 sayfa 110)
Kayıtlı

1996'da, şampiyonluk kaçtığında
Bu kadar yaklaşmışken "olamaz" dedi,
Ve kendini incir ağacına astı...
Daha 12 yaşındaydı Mehmet DALMAN!
Şimdi 24 oldun Mehmedim
Ve biz yine yaklaştık...

Çocuklarımızın ayaklarına batan dikenler, ya ektiklerimizdir ya da sökmediklerimiz...


TRAP ZONE
M.Sami KÖROĞLU
Admin
Site Yöneticisi
*******

Performans: 2999
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 5010


Adıyaman


Site
« Yanıtla #2 : 05 Kasım 2008, 13:35:52 »

Bu da biraz daha detaylısı.


        Çözülme kayaların füzüksel olarak parçalanması yada kimyasal olarak ayrışması sonucu meydana gelir.
        Taşlar 3 şekilde çözülmeye uğrarlar.
       a) Fiziksel (Mekanik) Çözülme: Yüksek sıcaklık farkı olan iklim sahalarında sıcaklık farkı tuz buz ve kök çatlatmasıyla kayaları oluşturan minerallerin bağlarının gevşemesi sonucu taşların fiziksel olarak parçalanması olayıdır. Çöl, Tundra, Step ve Karasal iklim sahalarında bu tip çözülme görülür. Ayrıca Akarsular, Rüzgar ve Buzullarda taşları mekanik parçalanmaya uğratırlar.
        b) Kimyasal Çözülme: Taşların bünyesindeki minerallerin, suyun etkisiyle eriyerek birbirlerinden ayrılıp dağılmasıyla oluşur. Sıcaklık farkının az yağışın bol olduğu ,Ekvatoral, Muson, Okyasus ve Akdeniz iklimlerinin etki alanlarında görülür.
       c) Organik Çözülme: Bitki köklerinin taşların arasındaki çatlaklara girerek büyümesi ile çatlakları genişletip ufalanmasına katkıda bulunması olayıdır. Diğerlerine göre daha dar kapsamlıdır. Dağlık alanlardaki orman altı zeminlerde görülür.   

   Bitkilerin çözülmeye etkisi
Toprak ve Oluşumu
        Çözülme olaylarıyla kayaların üzeri zamanla ayrışmış mineraller, Organik maddeler ve Mikroorganizmalardan oluşan ince taneli bir örtüyle kaplanır.Bu doğal örtüye Toprak denir.
        Toprağın oluşumunda;
•   İklim
•   Bitki Örtüsü
•   Anakaya
•   Eğim
•   Zemin gibi faktörler etkilidir.
          Toprak tabakası yerkabuğunda birkaç cm den 2-3 m ye kadar olabilir.oluşumu tamam lanan toprağın kesitinde 4 ayrı katman yani Horizon bulunur.(Örnek) Canlı atıklarının toprakta birikme siyle oluşan ve toprağa verim kazandıran koyu renkli organik maddeye Humus denir.    
          Not: Yanlız humus toprak oluşumunu etkileyen bir etmen değildir.
Toprak Çeşitleri
         Topraklar oluşumlarına göre 2 ana gruba ayrılırlar;   
         1- Taşınmış Topraklar: Akarsu, üzgar, Buzul gibi dış kuvvetlerin aşındırarak taşıdığı malzemeyi biriktirmesiyle oluşurlar. Çeşitli sahalardan toplanıp geldiklerinden, mineralce zengin yani verimli topraklardır. Buna göre;
•   Akarsular --> Alüvyal Toprakları,
•   Rüzgarlar --> Lösleri,
•   Buzullar   --> Morenleri oluştururlar    
2- Yerli Topraklar: Kayalarınbulundukları yerde çözülmesiyle oluşan topraklardır. Dolayısıyla bu toprakların özellikleri bazı şartlara göre belli olur.Bunlar;
•   İklim
•   Bitki Örtüsü
•   Yağış Rejimi
•   Canlılar ve Atıkları
•   Anakayanın Cinsi
•   Yerşekilleri'dir.
Yerli Topraklar 2'ye ayrılır.
a) Nemli Bölge Toprakları
•   Tundra Toprakları: Kutba yakın alanlarda bulunan ve ya donmuş yada bataklık halde olan, tarım yapılamayan topraklardır.
•   Podzol Topraklar: İğne ypraklı orman alanlarındasoğuk ve nemli iklim bölgelerinde,   Rusya,Sibirya ve Batı Karadenizin Yüksek kesimlerinde görülen az verimli bir topraktır.
•   Kahverengi Orman: Orta kuşağın nemli alanlarında görülen zengin humuslu bir topraktır. Karadeniz. Yıldız Dağları, İç anadolu ve toroslarda görülür.   
   
•   Terra-Rossa (Kırmızı) Topraklar: Akdeniz ve Suptropikal iklim alanlarının toprağıdır. Gübreleme ile verimleri çok artar.
•   Lateritler: Ekvatoral bölgenin fazla yıkanmış verimi düşük toprağıdır. Ülkemizde D.Karadenizde benzer topraklar görülür. Amazon, Kongo Havzaları,Güneydoğu Asya da yaygındır.   
   
        b) Kurak Bölge Toprakları
•   Çernozyom (Kara) Topraklar: Orta kuşağın yarı nemli step alanlarında görülür. Az yıkandıklarından bol mineralli ve dünyanın en verimli yopraklarıdır. Erzurum-Kars Bölümü ve İç Anadolunun Kuzeyinde görülür.Daha nemli ve gür bitki topluluklarının olduğu yerlerde bu topraklara Preri toprakları denir.
•   Kestane Renkli Kahverengi Step Toprakları: Az yağışlı step iklim bölgelerinde ki düşük verimli topraklardır.   Doğu,Güneydoğu, İç ve İçbatı Anadoluda yaygındır.
•   Çöl Toprakları: Çöl alanlarında görülen ve fazla yıkanmadıklarından, bol kireçli ve tuzlu olan tarım yapılamayan topraklardır. Ülkemizde Tuz Gölü ve çevresinde görülür.

Kayıtlı

Sayfa: [1]   Yukarı git
  Yazdır  
 
Gitmek istediğiniz yer:  

Image and video hosting by TinyPic

Image and video hosting by TinyPic