Sayfa: [1]   Aşağı git
  Yazdır  
Gönderen Konu: ilk kültür merkezleri-ekon. faaliyetlerin sosyal ve kültürel etkileri ders notu  (Okunma Sayısı 4467 defa)
0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.
ko28
Üye
**

Performans: 46
Çevrimdışı Çevrimdışı

Cinsiyet: Bay
Mesaj Sayısı: 75



« : 26 Ekim 2008, 17:22:58 »


İLK KÜLTÜR MERKEZLERİ

Yeryüzünde insan topluluklarının dağılışı, yerleşme özellikleri ve oluşturdukları kültür/medeniyet üzerinde doğal koşulların belirleyici bir etkisi vardır.
İlk yerleşik kültürler ve medeniyetler doğal kaynakların kısıtlı olmadığı elverişli coğrafi bölgelerde kurulmuşlardır. Bu bölgeler su kaynaklarının yeterli olduğu verimli tarım alanlarıdır.
İnsan topluluklarının dağınık halde yaşadığı tarım öncesi dönemde ise yine belirleyici olan coğrafi unsurlardı. Avcılık ve toplayıcılık üzerine kurulu bir ekonomik yapı doğal olarak coğrafi unsurların etkisi altında olacaktır. İnsanlar av hayvanlarının yoğun olduğu bölgeleri seçmişlerdir.
İlk medeniyetlerin, çevresine göre ekonomik imkânların daha fazla olduğu alanlarda kurulması tesâdüfî değil tamamen coğrafi koşulların bir dayatmasıdır. Bu alanlar çevre bölgelere göre daha elverişli koşullara sahiplerdir.
Nil havzası, Mezopotamya, Hint alt kıtası, Doğu Çin ve Orta Amerika kendi çevreleri ile kıyaslandıklarında o günün koşulları içerisinde ekonomik açıdan çok önemli bir potansiyele sahiptiler.

EKONOMİK FAALİYETLERİN SOSYAL VE KÜLTÜREL ETKİLERİ

Hayatın genel akışı ve biçimlenmesi ekonomik etkinlikler doğrultusunda gerçekleşir. Ortaya çıkan yeni ihtiyaçlar yeni çalışma alanlarının doğmasına ve hayatın akışının değişmesine yol açmaktadır. Şöyle ki:

Tarım:
1.   İnsanları yerleşik bir yaşama zorlamış,
2.   Üretken olmaya yöneltmiş ve besin kaynaklarını çeşitlendirmiş,
3.   Estetik duyguların oluşumuna katkı yapmış,
4.   Toplum bilincinin, yeni ortak yaşam kurallarının ve ilk sosyal kurumların oluşmasını sağlamıştır.
5.   Çin, Hint, Mısır, Mezopotamya, Maya, İnka, Aztek medeniyetleri büyük ölçüde bulundukları alanın tarımsal imkânlarının eseridir.

Ticaret:
1.   Toplumlar arası münasebeti geliştirmiş,
2.   Şehirlerin büyümesine yol açmış,
3.   Uluslar arası ilişkileri düzenleyici kuralların oluşumunu sağlamış,
4.   Kültürel etkileşime ve yeni anlayışların doğmasına neden olmuştur.
5.   Paranın bulunuşu ile ticari faaliyetler kolaylaşmış ve yaygınlaşmıştır.
6.   Ticari faaliyetler, Kral Yolu (Batı Anadolu’da Lidya Başkenti Sardes’tan bugünkü Kuzey Irak’ta Asur başkenti Ninova’ya kadar uzanır ), İpek Yolu( Çin’den Akdeniz limanlarına kadar uzanır), Baharat Yolu (Hindistan’dan Akdeniz limanlarına kadar uzanır), Ümit Burnu Yolu ( Batı Avrupa’yı Güneydoğu Asya’ya bağlar)  gibi uzak ülkeleri birbirine bağlayan güzergâhların oluşmasına neden olmuştur. Bu sayede Akdeniz havzası, Batı Avrupa ve Uzak Doğu gelişme göstermiştir. Bu yolların üzerinde bulunan kentler büyük bir gelişme göstermiştir. İlmî, sosyal ve kültürel açıdan oldukça canlı merkezlere dönüşmüşlerdir.
7.   Yeni yerler tanınmış, coğrafi mekân konusunda merak artmıştır.

Sanayi:
1.   Üretimde kas gücünün yerini makinelerin almasıyla büyük bir üretim artışı meydana gelmiştir.
2.   İnsan topluluklarının yeryüzünde dağılışı üzerinde doğal koşulların etkisi azalmaya başlamıştır.
3.   Coğrafi koşulların elverişli olmadığı alanlar da yerleşmeye açılmaya başlamıştır.
4.   Büyük şirketler ortaya çıkmış, yeni iş alanları ortaya çıkmış,
5.   Ekonomik etkinlikler karmaşıklaşmış zamanla teknolojik gelişmelere bağlı olarak daha sistemli ekonomik organizasyonlar kurulmuştur.
6.   Küresel ekonomi ortaya çıkmıştır.
7.   Büyük sermaye birikimleri gerçekleşmiş, yeni toplumsal sınıflar ( burjuva ve işçi sınıfı gibi ) oluşmuştur.
8.   Sanayi inkılâbı siyasi, sosyal ve ekonomik yaşamı daha önce hiç olmadığı kadar hızlı bir değişime uğratmıştır.
9.   Yeni pazar alanları ortaya çıkmış, hammadde ihtiyacı doğmuştur.
10.   Doğal kaynakların bulunup kullanılmasına yönelik çalışmalar artmıştır.

 Dünya üzerinde sanayiye bağlı olarak değişim gösteren başlıca alanlar şunlardır:

1.   ABD’nin kuzeydoğusu.
2.   Birleşik Krallık
3.   Fransa’da Loren bölgesi.
4.   Almanya’da Ruhr havzası.
5.   Rusya’da Moskova, Ural Dağları ve Kuzbas bölgesi.
6.   Özbekistan’da Fergana Havzası.
7.   Hindistan’da Bombay.
8.   Çin’de Doğu sahilleri ve Mançurya.
9.   Japonya’da Honşu bölgesi.
10.   Güney Afrika’da Cape Town çevresi ve Johannesburg.

Günümüzde gelişimini sanayiye borçlu olan yerleşim merkezleri daha hızlı büyümekte ve göç almaktadır. Kuzey Amerika’nın kuzeybatısı, Batı Avrupa ve Güneydoğu Asya bu durumun en çarpıcı örnekleridir. Ülkemizde ise İstanbul, Bursa, İzmir, İzmit, Karabük, İskenderun, Batman, Seydişehir gibi yerleşmeler sanayiye bağlı olarak büyük gelişme göstermişlerdir.

Bu merkezler aynı zamanda önemli sermaye hareketlerinin görüldüğü; siyasi ve sosyo-ekonomik yaşama yön veren yerleşmelerdir.
Kayıtlı
Sayfa: [1]   Yukarı git
  Yazdır  
 
Gitmek istediğiniz yer:  

Image and video hosting by TinyPic

Image and video hosting by TinyPic