Ara  

Slovakya
Gönderen: M.Sami KÖROĞLU Tarih: 28 Ocak 2014, 09:30:22 Görüntüleme: 335
Özet: Slovak Cumhuriyeti

Ülke adı: Resmi tam adı: Slovak Cumhuriyeti
kısa şekli : Slovakya
Yerel tam adı: Slovenska Republika
yerel kısa şekli: Slovensko
Yönetim biçimi: Parlamenter demokrasi
Başkent: Bratislava
İdari bölümler: 8 bölge; Banskobystricky, Bratislavsky, Kosicky, Nitriansky, Presovsky, Trenciansky, Trnavsky, Zilinsky
Bağımsızlık günü: 1 Ocak 1993
Milli bayram: Anayasa Günü, 1 Eylül (1992)
Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar: Avustralya Grubu, BIS (Uluslararası İmar Bankası), BSEC (Karadeniz Ekonomik İşbirliği), CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi), CE (Avrupa Konseyi), CEI (Orta Avrupa Girişimi), CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Teşkilatı), EAPC (Avrupa - Atlantik Ortaklık Konseyi), EBRD (Avrupa Yatırım ve Kalkınma Bankası), ECE (Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu), Avrupa Birliği, FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı), IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICC (Milletlerarası Ticaret Odası), ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği), IFC (Uluslararası Finansman Kurumu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), ILO (Uluslarası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu), IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü), Inmarsat (Uluslararası Denizcilik Uydu Teşkilatı), Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü), Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), IOM (Uluslararası Göçmen Teşkilatı), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği), NAM, NSG, OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü),OPCW, OSCE (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü), PCA (Daimi Hakemlik Mahkemesi), PFP (Barış için Ortaklık), UN (Birleşmiş Milletler), UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNDOF (BM Ateşkes Gözlem Misyonu), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UNMEE (BM Etyopya-Eritre Misyonu), UNTSO (BM Mütareke Gözlem Örgütü), UPU (Dünya Posta Birliği), WCL (Dünya Emek Konfederasyonu), WEU (Batı Avrupa Konseyi), WFTU (Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), WToO (Dünya Turizm Örgütü), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü), ZC
Batısında İtalya, kuzeyinde Avusturya, kuzeydoğusunda Macaristan, güneydoğusunda Hırvatistan’ın yer aldığı bir Orta Avrupa devleti.
Târihi
Slovenler, bugün yaşadıkları topraklara altıncı asırda yerleştiler. Topraklarını genişleten Slovenler, bir devlet kuramadıkları için Avarların baskısından kurtulmak için önce Samo’nun daha sonra da 740’lı yıllarda Bavyera Krallığının hâkimiyetine girdi. Lombardia (774) ile Bavyera’yı (788) ele geçiren ve Avarlar Devletini yıkan Charlemange Krallığı, Sloven voyvodalarının vesâyetini Bavyera ve Friuliler arasında paylaştırdı. Bu arada Slovenler arasında Hıristiyanlık hızla yayıldı. Onuncu asırda bölge önce Macarların daha sonra da Almanların hâkimiyeti altına girdi. Almanlar bölge halkını köleleştirdiler ve bölgeye çok sayıda Alman yerleştirdiler. Buna rağmen çoğu Katolik râhip olan Sloven aydınlarının sürdürdüğü yaygın eğitim çalışmalarının neticesinde, asırlarca süren Alman hâkimiyetine karşı Slovenler öz benliklerini korumayı başardılar. On beş ve on altıncı asırlarda bölgede köylü ayaklanmaları patlak verdi. Bu ayaklanmaların ardından başlayan Türk akınları bölgeyi güvensiz bir duruma düşürdü. İmparatoriçe Maria Theresia ve oğlu II. Joseph’in 18. asırda gerçekleştirdikleri reformlar neticesinde Slovenlerin hayat şartları bir ölçüde de olsa düzeldi.
Slovenlerin yaşadığı bölgelerin 1814’te Avusturya’ya verilmesi millî uyanışı körükledi. Bu uyanış Slovenleri, dil kardeşleri olan Hırvatlar ve Sırplarla birleşmeye itti. Fakat 1866’da Sloven topraklarının bir kısmı İtalya ve Macaristan arasında paylaşıldı. Birinci Dünyâ Harbi sonrasında, Râhip Korosec’in liderliğini yaptığı Sloven temsilcileri 1918 Kasımında Zagreb Millî Konseyine katıldı. Bu konsey Slovenya’nın 1 Aralık 1918’de kurulan Sırp, Hırvat ve Slovenlerden meydana gelen krallığa katıldığını açıkladı. Fakat yeni kurulan devlet bütün Slovenleri bir araya getiremedi. 1920 Ekiminde yapılan halkoylamasından sonra Klagonfurt bölgesi Viyana’ya, Rapalio Antlaşmasıyla da (1920) 400.000 civârındaki Sloven’in yaşadığı İstria Batı Karst ve Julius Alpleri İtalya’ya bırakıldı. Krallığın adı 1928’den sonra Yugoslavya olarak değiştirildi.
İkinci Dünyâ Savaşı sırasında Slovenya’nın güneybatısı İtalyanlar, kuzeydoğusu ise Almanya tarafından işgal edildi. Macaristan ise Mura’nın kuzeyindeki küçük bir bölge olan Prekomurje’yi aldı. Savaş sırasında Slovenya’da bir dizi direniş hareketi oldu. Bunların en önemlisi komünistlerin liderliğindeki Kurtuluş Cephesinin yaptığı direniştir. Müttefiklerin İkinci Dünyâ Savaşını kazanmasından sonra Slovenya Yugoslavya’ya geri verildi. Bu arada Yugoslavya 1945 senesinde Cumhûriyet oldu. Ertesi sene Yugoslavya’yı meydana getiren her grup, Yugoslavya Federal Cumhûriyetine bağlı ayrı bir cumhûriyet hâline getirildi. Slovenya Cumhûriyeti Doğu İstria, Batı Karst ve Julius Alpleri toprakları üzerinde kurulmuştu. 1954’te eski Bağımsız Trieste Bölgesinin bir bölümü Slovenya topraklarına katıldı.
Birleşik Cumhûriyetin başına gelen Tito, Stalin’den farklı bir sosyalist siyâset tâkip etti. Tito’nun 1980’de ölümü üzerine, ülke kollektif başkanlık sistemiyle idâre edilmeye başlandı. 1989’da başlayan ekonomik ve siyâsî bunalım, cumhûriyet arasında ilişkilerin bozulmasına sebep oldu. Aynı yıl doğu blokunda görülen yenileşme hareketleri Yugoslavya’ya da yansıdı. 1990’da çok partili sisteme geçildi. Slovenya 25 Haziran 1991’de Hırvatistan ile birlikte bağımsızlığını îlân etti. Bu ayrılmaya karşı çıkan Yugoslavya Federal Ordusu, Slovenya ve Hırvat topraklarına girdi. Portekiz, Lüksemburg ve Hollanda’nın ortak arabuluculuğu ile çatışmalar önlendi. 7 Ekim 1991’de tam bağımsızlığını îlân eden Slovenya, Ocak 1992’de uluslararası platformda tanındı. Slovenya Mayıs 1992’de Birleşmiş Milletlere kabul edildi.
1992’nin ilk yarısındaki hükümet bunalımının ardından 6 Aralıkta genel seçimler yapıldı. Milan Kucan, oyların yaklaşık üçte ikisini alarak beş yıl süreyle yeniden Cumhurbaşkanı seçildi. Mecliste en çok milletvekili bulunan Liberal Demokrat Partinin liderliğinde yeni bir koalisyon hükümeti kuruldu (Ocak 1994).


 

Fizikî Yapı
Orta Avrupa’nın göbeğiyle Trieste Limanı arasında uzanan Slovenya topraklarının büyük kısmı dağlıktır. Kuzeybatıdaki sarp ve güzel manzaralı Julia Alplerinde bulunan Triglav Doruğu (2684 m) ülkenin en yüksek noktasıdır. Avusturya sınırı boyunca Karawanke Dağları uzanır. Daha güneyde ve güneydoğuda Komnik Dağları yer alır. Ülkeyi baştan başa geçen SavaIrmağı başşehir Gjubljana’dan sonra tepelik bölge girer. Bu tepelik bölge daha sonra yerini verimli ovaların bulunduğu Pannonia havzasına bırakır.
İklim
Slovenya’da sert kara iklimi hâkimdir. Yaz ayları oldukça sıcak geçerken, kış ayları soğuktur. Pannonia Yaylasında kış ayları biraz daha şiddetli geçer. Aşırı sıcak ve soğuk bu bölgenin en önemli özelliğidir. Kıyı bölgelerinde iklim biraz daha yumuşaktır.
Tabii Kaynaklar
Dağlık kısımların büyük kısmı ormanlarla kaplıdır. Ormanlarda daha çok kayın, meşe ve çam ağacı bulunur. Başta kömür ve cıva olmak üzere çeşitli mâden yatakları vardır.
Nüfus ve Sosyal Hayat
Ülke nüfûsu 1.985.000’dir. Resmî dili Slovence’dir. Slovenler bir Güney Slav halkı olmalarına rağmen onlardan ayrı bir dil konuşurlar. Halkın büyük çoğunluğu katoliktir. İlk öğretimin mecburi olduğu Slovenya’da halkın % 85’i okuma yazma bilir.
Siyâsî Hayat
Slovenya, çok partili iki meclisli cumhûriyet rejimle idâre edilir. Devlet başkanı halk tarafından beş yıllık bir süre için seçilir. Milletvekili seçimleri de beş senede bir yapılır.
Ekonomi
Ülke ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri tahıl, patates ve çeşitli meyvelerdir. Ormancılık ve hayvancılık da önemli gelir kaynaklarındandır. Sanayi alanında metalurji ve dokumacılık gelişmiştir.
Ülkede işsizlik oranı çok düşüktür. İktisâdî açıdan çok gelişmiş olmasına rağmen, Yugoslavya’dan ayrılması ekonomisini alt üst etmiştir. Sırplarla Bosna-Hersek arasındaki savaş yüzünden bu ülkelerle ticâret yapılmaması ekonomiye büyük darbe vurmuştur. Hükümetin uyguladığı sıkı para politikası sâyesinde enflasyon, diğer eski sosyalist ülkelere göre düşük seviyede tutuldu.
Kış sporları ülkeye çok sayıda turist çeker. Bu yüzden turizm önemli gelir kaynakları arasında yer alır.
Ulaşım: Ulaşım kara, demir ve hava yoluyla sağlanır. Deniz ulaşımı Trieste kıyılarındaki limanlarından sağlanır. Türkiye’yi Avrupa’ya bağlayan demiryolu hattı başşehir Ljubljana’dan geçer. Hırvatistan’ın Novska şehrinden başlayıp, Avrupa’nın önemli şehirlerine ulaşan oto yol ülkeyi bir baştan bir başa katederek geçer. Başşehir Ljubljana ve Maribor şehirlerinde birer uluslararası havaalanı vardır. Konum: Orta Avrupa, Polonya'nın güneyinde yer alır.
Coğrafi konumu: 48 40 Kuzey derecesi, 19 30 Doğu boylamı
Haritadaki konumu: Avrupa
Yüzölçümü: 48,845 km²
Sınırları: toplam: 1,355 km
sınır komşuları: Avusturya 91 km, Çek Cumhuriyeti 215 km, Macaristan 515 km, Polonya 444 km, Ukrayna 90 km
Sahil şeridi: 0 km (kara ile çevrili)
İklimi: Ilıman.
Arazi yapısı: Orta kısımlar ve kuzeyde dağlar, güneyde alçak araziler yer alır.
Deniz seviyesinden yüksekliği: en alçak noktası: Bodrok Nehri 94 m
en yüksek noktası: Gerlachovsky Stit 2,655 m
Doğal kaynakları: Kömür ve linyit, demir, bakır, manganez, tuz, işlenebilir arazi
Arazi kullanımı: tarıma uygun topraklar: %31
daimi ekinler: %3
otlaklar: %17
ormanlık arazi: %41
diğer: %8 (1993 verileri)
Sulanan arazi: 800 km² (1993 verileri)
Coğrafi not: kara ile çevrili
Nüfus: 5,414,937 (Temmuz 2001 verileri)
Nüfus artış oranı: %0.13 (2001 verileri)
Mülteci oranı: 0.53 mülteci/1,000 nüfus (2001 tahmini)
Bebek ölüm oranı: 8.97 ölüm/1,000 doğan bebek (2001 tahmini)
Ortalama hayat süresi: toplam nüfus: 73.97 yıl
erkeklerde: 69.95 yıl
kadınlarda: 78.2 yıl (2001 verileri)
Ortalama çocuk sayısı: 1.25 çocuk/1 kadın (2001 tahmini)
HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %0.01 den az (1999 verileri)
HIV/AIDS - hastalığı olan insan sayısı: 400 (1999 verileri)
HIV/AIDS - hastalıklarından ölenlerin sayısı: 100 den az (1999 verileri)
Ulus: Slovak
Nüfusun etnik dağılımı: Slovak %85.7, Macar %10.6, Roma %1.6, Çek, Ukraynalı %0.6, Alman %0.1, Polonyalı %0.1, diğer %0.2 (1996)
Din: Roma Katolikleri %60.3, ateist %9.7, Protestan %8.4, Ortodoks %4.1, diğer %17.5
Diller: Slovak (resmi), Macar
GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 55.3 milyar $ (2000 verileri)
GSYİH - reel büyüme oranı: %2.2 (2000 verileri)
GSYİH - sektörel bileşim: tarım: %4.5
endüstri: %29.3
hizmet: %66.2 (1999 verileri)
Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %12.2 (2000 verileri)
İş gücü: 3 milyon (1999)
İşsizlik oranı: %17 (2000 verileri)
Endüstri: Metal ürünleri, yiyecek-içecek, elektrik, gaz, kömür, nükleer yakıt, kimyasallar, makine, kağıt ve matbaa, seramik, taşıt araçları, tekstil, elektrik, kauçuk
Endüstrinin büyüme oranı: %9.3 (2000 verileri)
Elektrik üretimi: 22.582 milyar kWh (1999)
Elektrik tüketimi: 21.471 milyar kWh (1999)
Elektrik ihracatı: 930 milyon kWh (1999)
Elektrik ithalatı: 1.4 milyar kWh (1999)
Tarım ürünleri: Hububat, patates, şeker pancarı, meyve, domuz, sığır, kümes hayvanı, orman ürünleri
İhracat: 12 milyar $ (2000 verileri)
İhracat ürünleri: Makine ve parça %39.4, ara sanayi malları %27.5, çeşitli sanayi malları %13, kimyasallar %8 (1999)
İhracat ortakları: AB %59.7, Çek Cumhuriyeti %18.1 (1999)
İthalat: 12.8 milyar $ (2000 verileri)
İthalat ürünleri: Makine ve araç %37.7, ara sanayi malları %18, yakıt %13, kimyasallar %11, çeşitli sanayi malları %9.5 (1999) İthalat ortakları: AB %51.4, Çek Cumhuriyeti %16.6, Rusya %11.9 (1999)
Dış borç tutarı: 10.3 milyar $ (2000 verileri)
Para birimi: Slovak Korunası (SKK)
Para birimi kodu: SKK
Mali yıl: Takvim yılı

Oylama: Bu makale henüz oylanmadı.
Yorumlar


Image and video hosting by TinyPic

Image and video hosting by TinyPic