Ara  

Ermenistan
Gönderen: M.Sami KÖROĞLU Tarih: 28 Ocak 2014, 08:45:58 Görüntüleme: 335
Özet: Ermenistan Cumhuriyeti

Ülkenin Resmi Tam Adı: Ermenistan Cumhuriyeti
Kısa Şekli : Ermenistan
Yerel Tam Adı: Hayastani Hanrapetut'yun
Yerel Kısa Şekli: Hayastan
Eski Adı: Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
Yönetim biçimi: Başkanlık Tipi Cumhuriyet
Başkenti: Erivan
İdari bölmeler: Aragatsotn, Ararat, Armavir, Geghark'unik', Kotayk', Lorri, Shirak, Syunik', Tavush, Vayots' Dzor, Yerevan
Bağımsızlık Günü: 21 Eylül 1991
Milli Bayramları: Bağımsızlık günü, 21 Eylül (1991)
Anayasası: 5 Temmuz 1995
Üye Olduğu Uluslararası Örgüt ve Kuruluşlar: BSEC (Karadeniz Ekonomik İşbirliği), CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi), CE (Avrupa Konseyi), CIS (Bağımsız Devletlerin Topluluğu), EAPC (Avrupa - Atlantik Ortaklık Konseyi), EBRD (Avrupa Yatırım ve Kalkınma Bankası), ECE (Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu), ESCAP (Asya ve Pasifikler Ekonomik ve Sosyal Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı), IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu), IFC (Uluslararası Finansman Kurumu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), ILO (Uluslarası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu),Intelsat, Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), IOM (Uluslararası Göçmen Teşkilatı), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği), NAM (gözlemci), OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu), OSCE (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü), PFP (Barış için Ortaklık), UN (Birleşmiş Milletler), UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UPU (Dünya Posta Birliği), WFTU (Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), WToO (Dünya Turizm Örgütü), WTrO (Dünya Ticaret Örgütü)
Asya’nın batısında yer alan bir devlet. Kuzeyinde Gürcistan, doğusunda Âzerbaycan, batısında Türkiye, güneyinde Nahçıvan ve İran yer alır.
Târihi
Ermeni uygarlığının temeli M.Ö. 6. asırda, eski Urartu krallığının kalıntıları üzerine atılmıştır. Urartuların topraklarına yerleşen Ermeniler bir süre sonra Med İmparatorluğunun hâkimiyeti altına girdi. M.Ö 331’de Büyük İskender’in eline geçen bölge, M.Ö 301’de Selevkos İmparatorluğunun bir parçası hâline geldi. Bir ara ikiye ayrılan Ermeniler İmparator İkinci Dikran zamanında tekrar birleşti ve güçlerinin en yüksek noktasına ulaştılar. Güneye doğru genişleyen Ermeni devleti, bir süre bölgenin en güçlü devleti hâline geldi. M.Ö. 66’dan M.S. 3. asra kadar Ermeniler, Roma ile Partlar ve Persler arasındaki rekabetin ortasında kaldılar. 300’lü yıllarda Ermenilerin Hıristiyanlığı kabulü ile devlet toprakları ikiye ayrıldı. Bir bölümü Bizansın, bir bölümünde Perslerin hâkimiyetine girdi.
Ermeniler 653’te Müslüman Arapların hâkimiyeti altına girmelerine rağmen özerkliklerini korudular. On birinci asırda Ermeni toprakları tekrar Bizans tarafından ilhak edildi. Bunu Selçuklu akınları takip etti. On birinci asrın sonlarına doğru bütün Ermeni toprakları Türk hâkimiyeti altına girdi. On üçüncü asırda bölge Moğol istilâsına mâruz kaldı. Selçukluların Anadolu fethinden sonra, Ermenilerin bir kısmı Kilikya’ya göç ettiler ve Haçlı seferleri sırasında batı devletleri ile ittifak yaptılar.
On altıncı asırdan îtibâren Ermeniler, Osmanlı Devleti ile İran savaşları arasında kaldılar. Bu durum 17. asrın sonlarına kadar devam etti. Bu dönemde Ermeniler Avrupa ile Doğu arasındaki ticârette önemli rol oynadılar.
Rusya’nın 19. asırda Kafkaslara doğru genişleme politikası, Ermeni kültürünün canlanmasına ve batılı devletlerin Osmanlı idâresi altındaki Ermenilerle ilgilenmelerine sebep oldu. Osmanlı-Rus Savaşı (1877-78) ve Ayastefanos antlaşmasından sonra konu “Ermeni Meselesi” hâlini aldı. Doğu vilayetlerinde Ermeniler arasında 1880’den sonra Rusya’nın desteği ile milliyetçilik hareketi büyüdü. Teşkilâtlanma, hayır cemiyetleri adı altında başladı. Buradan çeteciliğe geçtiler. Hınçak Tedhiş Komitesi ve Taşnak Tedhiş Komitesi gibi çeteler, Osmanlı Devleti bünyesinde müstakil bir Ermeni devleti kurmak istiyorlardı. Bunun için de yer yer Osmanlı ülkesinde isyanlar çıkardılar. Birinci Dünyâ Harbi sırasında, Ruslara yardım etmek için gönüllü taburlar kuran Ermeniler, Müslüman halka karşı katliam yaptılar.
Birinci Dünyâ Harbinin ardından Ermeniler, Âzeriler ve Gürcüler Transkafkasya Federal Cumhûriyetini kurdular. Fakat bu birlik kısa süre sonra dağıldı. Bu arada kısa ömürlü bir Ermeni Cumhuriyeti kuruldu. Rus ordusu 1920’de Ermenistan’ı işgal etti. Bu arada 19 Nisan 1920’de İtalya’nın San Remo şehrinde toplanan milletlerarası bir konferansta Anadolu Türkleri ile Orta Asya Türklerinin ittifakını (birleşmesini) kesmek üzere bu ikisi arasına Ermenilerden bir set çekmenin önemi üzerinde duruldu (Bkz. San Remo Konferansı. Ermenistan 1922’de Âzerbaycan ve Gürcistan ile birleşince Transkafkasya Sovyet Federe Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuş oldu. 1936’da kabul edilen yeni Anayasa ile Ermenistan, Sovyetler Birliğini meydana getiren 15 cumhuriyet arasına girdi.
Sovyetler Birliğinde başlayan reformlar Ermenistan’da da köklü değişikliklere sebep oldu. İlk çok partili seçimler 1990’da yapıldı. Ülke yeni bir siyasi ve ekonomik döneme girdi. 1991 Eylülünde yapılan halk oylamasından sonra, Ermenistan bağımsızlığını îlân etti. Aynı sene, Bağımsız Devletler Topluluğuna katıldı. Ermenilerin de yaşadığı Dağlık Karabağ bölgesinin Ermenistan’a bağlanması için başlatılan gösteriler Âzerbaycan ile ilişkilerin bozulmasına sebep oldu. Gösteriler bir süre sonra iki devlet arasında savaşın çıkmasına yol açtı. Ermenistan ile Âzerbaycan arasındaki savaş, uluslararası kuruluşların bütün gayretlerine rağmen devam etmektedir (1993).



Fizikî Yapı
Ermenistan toprakları genelde dağlıktır. Denizden ortalama yüksekliği 1800 m civarındadır. Ülke topraklarının kuzeybatısı yüksek sıradağlar, derin nehir vadileri ve sönmüş yanardağların bulunduğu lav platolarından meydana gelir. Ülkenin en yüksek noktası olan Aragast Dağı (4090 m) bu bölgededir. Güneybatıda Ararat Ovası, doğuda dağlarla çevrili Sevan Vâdisi yer alır. Aras Irmağı ve kolları bölgenin başlıca akarsuyudur. Sevan Vâdisinde bulunan Sevan Gölü birçok akarsu ile beslenir.
İklim
Ermenistan’da yüksekliğe göre büyük değişikliğe uğrayan kuru bir kara iklimi hakimdir. Yazları genelde sıcaktır. Dağ eteklerinde yüksek olan yıllık ortalaması, ovalarda 2000 mm’ye düşer.
Tabiî Kaynakları
Bitki örtüsü ve hayvanlar: Dağ etekleri ardıç ve yazın otlak olarak kullanılan çayırlarla kaplıdır. Ormanlar ülke topraklarının % 10’unu teşkil eder. Yarı çöl alanlarında, yabangülü, sarısabır, ardıç, hanımeli gibi sıcağa ve susuzluğa dayalı bitkiler vardır. Ülke topraklarının büyük kısmında yabandomuzu, çakal, yabankeçisi, ayı ve değişik yılan türleri vardır.
Nüfus ve Sosyal Hayat
Ermenistan’ın nüfûsu 3,5 milyon civârındadır. Bu nüfûsun % 90’ını Ermeniler, % 5’ini Âzeriler, % 2’sini Ruslar, % 3’ünü de diğer milletler meydana getirir. Nüfûsun üçte ikisi şehirlerde oturur. Ararat Ovası ile Irmak Vâdileri nüfûsun en fazla olduğu bölgelerdir. Başlıca şehirleri başşehir Erivan ve Kumayri, Kirovakon’dır.
Eğitim 7-17 yaş arasında mecbûrî olup, parasızdır. Orta öğretim genel veya meslekî eğitim veren okullardan meydana gelir. Erivan Devlet Üniversitesinin yanısıra çeşitli enstitüler ve konservatuarlar vardır.
Ekonomi
Ülke ekonomisi tarım ve sanâyiye dayalıdır. Nüfûsun yarısına yakın kısmı tarımla uğraşır. İçki yapımında kullanılan üzüm başlıca tarım ürünüdür. Ayrıca meyve, sebze, tütün, pamuk, şekerpancarı ve patates yetiştirilir. Hayvancılık fazla gelişmemiş olup, çiftlik hayvanı besiciliği yapılır.
Güçlü bir sanâyi ülkesi hâline gelen Ermenistan’da, başlıca sanâyi kuruluşları kimyevî madde, demirin dışındaki metaller, makina, hazır âletler, dokuma, içki, giyecek fabrikalarıdır. Mâdencilik ekonomik açıdan önemlidir.
Dağlık arâzide ulaşımı zorlaştırmasına rağmen demir ve karayolu ağı oldukça zengindir. Başkent Erivan’dan dünyânın her yanına düzenli uçak seferleri düzenlenir.

Genel İstatistiki Bilgiler
Konum: Güneybatı Asya'da, Türkiye'nin doğusunda yer almaktadır.
Coğrafi Konumu: 40 00 Kuzey derecesi, 45 00 Doğu boylamı
Yüzölçümü: toplam: 29,800 km²
kara: 28,400 km²
su: 1,400 km²
Sınırları: toplam: 1,254 km
Sınır Komşuları: Azerbaycan 566 km, Nahçıvan (Azerbaycan'a bağlı) 221 km, Gürcistan 164 km, İran 35 km, Türkiye 268 km
Denize Kıyısı (Sahil şeridi): 0 km (kara ile çevrili)
Denizleri: Yok (kara ile çevrili)
İklimi: Kıtasal dağ iklimi, sıcak yazlar ve soğuk kışlar
Arazi Yapısı: Ermenistan dağlık bir bölgede yer almıştır. Küçük ormanlara ve hızlı akan nehirlere sahiptir. Araz nehri bölgesinde verimli toprakları vardır.
Deniz Seviyesinden Yüksekliği: en alçak noktası: Debed Nehri 400 m
en yüksek noktası: Ararat (Ağrı) dağları 4,095 m
Doğal Kaynakları: Küçük altın yatakları, bakır, molibden, çinko, alüminyum
Arazi Kullanımı: tarıma uygun topraklar: %17
Otlakları: %24
Ormanlık Arazisi: %15
Diğer Arazileri: %41 (1993 verileri)
Sulanan Arazisi: 2,870 km² (1993 verileri)
Ülkede Görülme Olasılığı Olan Doğal Afetler: Ara sıra bir takım depremler; kuraklık
Coğrafi Not: Kara ile çevrili
Nüfusu: 3,336,100 (Temmuz 2001 verileri)
Yaş Yapısı: 0-14 yaş: %23.23 (erkek 394,194; kadın 380,911)
15-64 yaş: %67.04 (erkek 1,094,646; kadın 1,141,760)
65 yaş ve üzeri:: %9.73 (erkek 135,477; kadın 189,112) (2001 verileri)
Nüfus Artış Oranı: %-0.21 (2001 verileri)
Mülteci oranı: -3.87 mülteci/1,000 nüfus (2001 tahmini)
Cinsiyet Oranı: doğumlarda: 1.05 erkek/kadın
15 yaş altı: 1.03 erkek/kadın
15-64 yaşlarında: 0.96 erkek/kadın
65 yaş ve üzeri: 0.72 erkek/kadın
Toplam Nüfusta: 0.95 erkek/kadın (2001 verileri)
Bebek Ölüm Oranı: 41.27 ölüm/1,000 doğan bebek (2001 tahmini)
Ortalama Hayat Süresi: Toplam Nüfusun: 66.49 yıl
Erkek: 62.12 yıl
Kadın: 71.08 yıl (2001 verileri)
Ortalama Çocuk Sayısı: 1.5 çocuk/1 kadın (2001 tahmini)
HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %0.01 (1999 verileri)
HIV/AIDS - hastalıkları taşıyan insan sayısı: 500 den az(1999 verileri)
HIV/AIDS - hastalıklarından ölenler: 100 den az (1999 verileri)
Ulus: Ermeni
Nüfusun Etnik Dağılımı: Ermeniler %93, Ruslar %2, diğer %5 (1989)
Dinler: Ermeni Ortodoksları %94
Dil: Ermenice %96, Rusça %2, diğer %2
Okur Yazar Oranı: 15 yaş ve üzeri bilgiler
Toplam Nüfusun: %99
Erkeklerin: %99
Kadınların: %98 (1989 verileri)
Ekonomiye Genel Bakış: Eski Sovyet rejiminde Ermenistan kendini sanayi sektöründe geliştirmiş, diğer Sovyet cumhuriyetlerine makineler, tekstil ve diğer imalar ürünleri tedarik etmekteydi. Sovyetlerin dağılmasıyla Ermenistan küçük çaplı tarım sektörüne yönelmiştir.
GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 10 milyar $ (2000 verileri)
Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %1 (1999 verileri)
İş Gücü: 1.5 milyon (1999)
Sektörlere Göre İşgücü Dağılımı: tarım %55, hizmet %25, endüstri %20 (1999 verileri)
İşsizlik oranı: %20 (1998 verileri)
Bütçe: gelirler: 360 milyon $; giderler: 566 milyon $ (1999 verileri)
Endüstri: Metal kesme makineleri, demir pres makineleri, elektrikli motorlar, dokuma giysiler, çorap ve iç çamaşırı, ayakkabı, ipek kumaş, kimyasallar, kamyonlar, aletler, mikro elektronikler, kuyumculuk ürünleri, brendy
Endüstrinin büyüme oranı: %5 (2000 verileri)
Elektrik Üretimi: 6.668 milyar kWh (1999)
Elektrik üretimi için kaynaklar: Fosil yakıtlar: %45.56
hidro: %23.25
nükleer: %31.19
Diğer Arazileri: %0 (1999)
Elektrik Tüketimi: 6.201 milyar kWh (1999)
Elektrik İhracatı: 0 kWh (1999)
Elektrik İthalatı: 0 kWh (1999)
Tarım Ürünleri: Meyve (özellikle üzüm), sebzeler; çiftlik hayvanları
İhracat Tutarı: 284 milyon$ (2000 verileri)
İhracat Ürünleri: elmas, metal, mekanizma ve parçaları, brendi, bakır
İhracat Ortakları: Belçika %36, İran %15, Rusya %14, ABD %7, Türkmenistan, Gürcistan (1999)
İthalat Tutarı: 913 milyon $ (2000 verileri)
İthalat Ürünleri: Doğal gaz, petrol, tütün, gıda ürünleri, elmas
İthalat Ortakları: Rusya %17, ABD %11, Belçika %11, İran %10, Birleşmiş Krallıklar, Türkiye (1999)
Dış Borç Tutarı: 836 milyon $ (Ocak 2001)
Para Birimi: dram (AMD)
Para Birimi Kodu: AMD
Mali Yılı: Takvim yılı

Oylama: Bu makale henüz oylanmadı.
Yorumlar


Image and video hosting by TinyPic

Image and video hosting by TinyPic